Filosofie en kunst

Anders in gesprek met kinderen: denk eens binnen de kaders!

‘Buiten de kaders’ denken is al heel lang in. Zo in, dat ‘binnen de kaders’ kijken ‘buiten de kaders’ kijken wordt.  ‘Buiten de kaders’ kijken is zelfs zo’n cliché geworden dat als je op ‘binnen de kaders’ googelt je alsnog hits krijgt voor ‘buiten de kaders’. Alsof dat wel een typefout moest zijn en Google zo behulpzaam is om dat te corrigeren. Een extra reden om alles eens eigenwijs en strikt ‘binnen de kaders’ te gaan bekijken! Lees meer

Geplaatst op 12 april 2018

Filosoferen en fantasie gaan goed samen

In april, de maand van de filosofie staat dit jaar de verbeelding centraal. Een goede reden om met die verbeelding te filosoferen over vragen als ‘Kunnen regenbogen praten?’ en ‘Kan ranja vliegen?’ Dat lijkt misschien onzinnig maar toch zijn dit soort fantasievragen een goede oefening in redeneren. Juist omdat je aan kennis niets meer hebt, moet je zelf gaan nadenken. 
Lees meer

Geplaatst op 29 maart 2018

Anders in gesprek met kinderen: is iets kunst zodra je het in een museum zet?

Het kinderboek ‘Kunst?’ van Ted van Lieshout mag niet ontbreken op dadadenken.nl want het gaat over dadaïst Marcel Duchamp en zijn kunstwerk ‘De fontein’ oftewel de omgekeerde toiletpot. Nog altijd verbazen mensen zich over dit kunstwerk en juist daarom is het zo geslaagd. Het zet je aan het denken over kunst. En dat kan dus ook met kinderen. Lees meer

Geplaatst op 12 maart 2018

Anders in gesprek met kinderen: mag je van jezelf houden?

Je zit je hele leven 24/7 met jezelf opgescheept. Dan zou het logisch zijn als je ook heel veel van jezelf houdt. Maar dat is not done. Maar waarom eigenlijk? Waarom zou je geen liefdesbrief aan jezelf mogen schrijven? Misschien is dat juist wel heel gezond. Lees meer

Geplaatst op 12 december 2017

Anders in gesprek met kinderen: zet gewoon ergens een stip!

Ik ben niet creatief! Geen kind zou dat over zichzelf mogen zeggen want het is zelden waar. Creativiteit is namelijk veel breder dan goed tekenen en knutselen. Het is een idee dat je onderuit kunt halen met het boek ‘De stip’ om vervolgens na te denken over de vraag: kan een stip kunst zijn? Lees meer

Geplaatst op 12 april 2017

Kinderen tekenen wat er in je hoofd gebeurt als je denkt

Sommige woorden gebruik je dagelijks, maar als je er eens goed over na gaat denken, kun je eigenlijk niet goed uitleggen wat het is. Denk maar eens aan denken. Wat is denken eigenlijk? Daar dacht een aantal kinderen uit groep 2 en 3 over na. Daarna gingen ze tekenen hoe denken er in je hoofd uit ziet. Deze tekeningen en de uitleg van de kinderen zie je in deze film.

Geplaatst op 22 maart 2017

Wat is kunst? “Er moet wel een idee achter een schilderij zitten.”

Wat is kunst?‘Dat kan een kind ook!’ Anna uit een Noord-Groningse plusklas is niet de eerste die dit zegt over een schilderij van Appel. De plusklas denkt na over kunst. Wanneer is iets kunst? Om hier iets zinnigs over te kunnen zeggen, schuiven ze heen en weer met prints van kunstwerken. Ze moeten in groepjes schilderijen van Rembrandt, Helmantel, Mondriaan, Appel, Dali en Picasso op volgorde leggen van meest echt naar minst echt lijkend. De tweede opdracht is het op volgorde leggen van meest fantasierijk naar minst fantasierijk. Hoewel er wat variaties zijn, liggen de prints nu omgekeerd aan de volgorde van de eerste opdracht. Echt en fantasie lijken tegengesteld. Lees meer

Geplaatst op 22 oktober 2016

Filosoferen over gedichten met raadgedicht: Is een gedicht ooit klaar?

Raadgedicht van Fabien van der HamEen raadgedicht is een gedicht waarin één woord ontbreekt. Dit woord is afgedekt en alleen de dichter kent het woord. Het is de bedoeling dat kinderen gaan raden wat het woord moet zijn.
Het is een speelse manier om kinderen aan het lezen van gedichten te krijgen. Plus een leuke ingang voor een filosofisch gesprek, want hoe weet je eigenlijk wanneer een gedicht af of goed is?  Lees meer

Geplaatst op 10 oktober 2016

Je moet worden wie je bent. Maar hoe weet je wie je bent?


“Je moet worden wie je bent,” zei Nietzsche. Maar hoe weet je wie je bent? Een groep kinderen dacht intensief na over de vraag ‘Wie ben ik? Wat is mijn identiteit?’. Daarna moesten ze deze zin afmaken: “Ik zou me niet meer mezelf voelen als…”
Deze zin werd op het zelfportret geplakt dat ze aan het begin van de les hadden gemaakt. Het bijzondere is dat sommige zinnen ontzettend mooi paste bij hun zelfportret. Kijk zelf maar eens.

Geplaatst op 14 juli 2016

“We zullen nooit klaar zijn met denken”

cornici vuote appeseDe kinderen uit een bovenbouwgroep moeten in groepjes zes schilderijen van Rembrandt, Helmantel, Mondriaan, Appel, Dali en Picasso op volgorde leggen van meest echt lijkend naar minst echt lijkend. Rembrandt en Helmantel liggen bovenaan, dat is te verwachten. Met de andere schilders wordt in de verschillende groepjes heen en weer geschoven.  “Wat het meest echt is, dat hangt ervan wat het moet voorstellen,” concludeert Daan als zijn groepje het niet eens wordt. Dat is iedereen wel met hem eens. Lees meer

Geplaatst op 20 juli 2015

“Water kun je niet tellen want de druppels zitten aan elkaar geplakt.”

In bovenstaand filmpje zie je allemaal kindertekeningen. De opdracht was: teken iets wat ontelbaar is. Kinderen denken hierdoor al tekenend na over vorm en materie van de dingen om hen heen. Is dat wat je wilt tellen wel zichtbaar én te onderscheiden in losse, telbare stukjes? Water kun je niet tellen bijvoorbeeld, want watermoleculen zie je niet. Je kunt het wel meten, met liters, maar meten is geen tellen. Is het te tellen ding wel zichtbaar dan kun je tegen de tijdsfactor aanlopen. Een mensenleven is te kort om alle huizen op de wereld te tellen of er zijn gewoon te veel sterren bijvoorbeeld.

Een ander probleem is   Lees meer

Geplaatst op 4 juni 2015

Als er geen ei is, is er ook geen kip

Hier is het verhaal zeg maar heel en hier is het helemaal door elkaar gehusseldOp de vraag ‘moet een verhaal een begin hebben?’ heeft Rosa (12) meteen een antwoord: ‘Een verhaal hoeft geen begin te hebben als er maar ergens in het verhaal weer wordt uitgelegd hoe het daarvoor was, hoe het begon.’ ‘Je kunt ook aan het einde beginnen,’ denkt Eric – haar denkgenoot, ‘dat hij in het begin dood gaat en dat je later vertelt hoe dat kwam, dat komt wel voor.’ Dit is geen lesje jeugdliteratuur maar een onderzoek naar de vraag of je kunt denken in beelden in het SparkLab, een kunst-filosofielab waarin kinderen filosofische filmpjes maken. Rosa en Eric gaan de vraag ‘Moet een verhaal een begin hebben’ onderzoeken door metaforen te bedenken. De eerste metafoor is een puzzle.

Lees meer

Geplaatst op 23 mei 2013

Denkdichten: tijd verandert iets, bijvoobeeld hoe je denkt.

klokTijd verandert iets, bijvoorbeeld een wit vel in een mooie tekening, dat ontdekte een meisje uit groep 6. Maar alle kinderen van de Walstraschool uit Kropswolde ontdekten tijdens een les Denkdichten iets nieuws over de tijd en ze realiseerden zich vooral dat tijd meer is dan gewoon alleen maar seconden, minuten en uren. Lees de oogst van een week denken en dichten over tijd.

Lees meer

Geplaatst op 12 april 2013

Lesbrieven over hoe filosofie en poëzie te combineren

betaald meisje met gedichtFilosofie en poëzie hebben veel raakvlakken. Door te filosoferen raak je dichter bij de kern van je gedachten, net zoals gedichten dat ook vaak doen. Daarom schreef ik voor het Poëziepaleis vier lesbrieven om kinderen door te filosoferen aan het dichten te krijgen.

In de lesbrieven staan onderwerpen waar je over kan filosoferen en tips en manieren om vervolgens de kinderen een (filosofisch) gedicht te laten schrijven. De lesbrieven zijn gratis te downloaden via de site van het Poëziepaleis.

Geplaatst op 4 september 2012