Gespreksideeën

Filosoferen in de kinderboekenweek met deze gratis lesbrief

‘Kom erbij!’ is het thema van de Kinderboekenweek, oftewel vriendschap. Maar wat is vriendschap eigenlijk? Dat is een goeie vraag voor een filosofisch gesprek. Ik laat je een fragment zien uit een gesprek met groep 6, maar je kunt ook heel goed met jongere kinderen over dit onderwerp nadenken. Eerst onderzoeken de kinderen met wie je allemaal vrienden kunt zijn. Al pratende ontdekken ze wat ze belangrijk vinden in vriendschappen: vertrouwen.

Onderaan dit blog vind je de link naar de gratis lesbrief voor alle leeftijden. Lees meer

Geplaatst op 18 september 2018

Waarom de aarde de mens niet nodig heeft

Er staat een nieuw schooljaar voor de deur en volgende week beginnen de eerste lessen, maar eerst kijk ik nog even achterom naar alle lessen die ik vorig jaar gaf. Eentje springt boven alle andere lessen uit. Het was een gesprek dat ik had met groep 5/6 van De Zaaier in Delfzijl. De kinderen dachten die les heel gemotiveerd en goed na over de ladder van het leven. Ze durfden alle sporten eruit te trekken en ineens was de mens verdwenen. Een samenvatting. Lees meer

Geplaatst op 7 september 2018

Tijd is er omdat mensen in een ritme leven

De kinderen keken me verveeld aan toen ik zei dat we het over tijd gingen hebben. ‘Tijd is gewoon tijd,’ mopperde Jentle en ze vouwde demonstratief haar armen voor haar borst. Toch was de groep binnen een paar minuten totaal gefascineerd door de toevalligheid van tijd. Lees meer

Geplaatst op 5 juli 2018

Burgerschapsvorming: laat kinderen zelf een spel maken en ga hierover met ze in gesprek

Als je kinderen zelfstandig een spel laat bedenken wordt hun creativiteit gestimuleerd. Kinderen hebben er ook veel lol in. Leuke opdracht dus, maar nog interessanter aan deze opdracht is dat de kinderen al spelende een mini politiek systeem opzetten. In het ene groepje wordt over de spelregels uitgebreid vergaderd, in het andere groepje staat een dominante leider op en in weer een ander groepje gaat het spontaan en vanzelf. Deze observaties zijn prachtig discussiemateriaal en levert een mooi lesje burgerschapsvorming op. Lees meer

Geplaatst op 12 juni 2018

Wat je stem allemaal over je vertelt

Zegt je stem iets over wie je bent? Dat kun je testen door kinderen te blinddoeken. En dan kunnen gedachten zomaar van de baard in de keel naar spruitjes vliegen! Lees meer

Geplaatst op 6 juni 2018

Filosoferen en fantasie gaan goed samen

In april, de maand van de filosofie staat dit jaar de verbeelding centraal. Een goede reden om met die verbeelding te filosoferen over vragen als ‘Kunnen regenbogen praten?’ en ‘Kan ranja vliegen?’ Dat lijkt misschien onzinnig maar toch zijn dit soort fantasievragen een goede oefening in redeneren. Juist omdat je aan kennis niets meer hebt, moet je zelf gaan nadenken. 
Lees meer

Geplaatst op 29 maart 2018

Ga eens filosoferen met kinderen in de maand van de filosofie!

Speciaal voor de maand van de filosofie schreef ik een gratis gespreksidee dat aansluit bij het thema van dit jaar: verbeelding aan de macht. Een prachtig thema om met kinderen over na te denken want verbeelding is kracht. Met fantasie kun je immers maken wat je maar wilt. Tegelijkertijd doen mensen vaak alsof fantasie iets minderwaardigs is of iets voor kinderen. Hoe zit dat? Dáár kun je met kinderen over filosoferen. Lees meer

Geplaatst op 21 maart 2018

Anders in gesprek met kinderen: filosoferen over verboden woorden

Verboden woorden

Viezigheid is een soort griezelen en griezelen is, zo hebben we in de laatste Kinderboekenweek geleerd, ook een beetje leuk. Volwassenen vinden het niet altijd zo grappig. Maar bedenk dan: het bezit van de zaak is het eind van het vermaak oftewel als je als volwassene toestemming geeft voor een weekje viezigheid dan is de lol er snel af. Dus: geen ‘bah, wat vies!’ maar ‘leuk, lekker vies!’. Lees meer

Geplaatst op 16 maart 2018

Stomste woord verkiezing: ‘Nee! Uitlaatgassen moeten blijven want anders hebben we geen auto’s meer’

Met kinderen uit groep 3 en 4 hou ik een stomme woorden verkiezing. We hebben acht ballonnen waar woorden op geschreven staan en gaan kijken welk woord de stomste is en er kan worden afgeschaft. Maar dan ook echt afgeschaft. Als we de ballon dan lek prikken verdwijnt het woord en alles waar het voor start van onze planeet. Dan is het voor altijd weg. Dus we moeten er goed over nadenken. Het eerste woord is naaktslakken! Lees meer

Geplaatst op 30 januari 2018

Wat moet ik doen? Dilemmakaarten geven antwoord

DilemmakaartenNee, het zal in alle opzichten tegenvallen.
Ja, dit is het moment.
Nee, het zal je ongelukkig maken.
Ja, het zal je genezen.

De ja-maar dilemmakaarten lossen elk dilemma op een grappige manier op. Zo wordt leren wat dilemma’s zijn een stuk leuker. Plus het levert gespreksstof op! Lees meer

Geplaatst op 12 januari 2018

Op zoek naar feiten: “Wat lastig, zeg! Er zit heel snel een mening bij!”


Ik geef aan alle kinderen een appel en vraag hen deze op te eten totdat het een klokhuis is. Dit resulteert in allerlei verschillende klokhuizen. Sommige nog met behoorlijk wat appel eraan en sommige heel ver afgekloven. Kennelijk verschillen we van mening wanneer de appel een klokhuis is. Ik leg de klokhuizen op een tafel neer en vertel dat Masja vorige week had gevraagd of we een keer konden nadenken over het verschil tussen fantasie en feiten. Ik vraag of de kinderen nu snappen waarom ik ze eerst een appel liet eten. Nee, daar snappen ze niks van, maar na een tijdje filosoferen valt ineens het kwartje. Lees meer

Geplaatst op 15 december 2017

Cadeautje van filosofiejuf.nl: filosofische praattips over robotica! “Je bent toch ook geen vrienden met je x-box?”

Omdat de organisatie ‘Nederland leest’ in november het kinderboek ‘Cyberboy’ gratis verspreid geeft filosofiejuf.nl praattips om te filosoferen over robotica cadeau. Voordat ik de praattips schreef, filosofeerde ik eerst zelf met kinderen over robots. Zo stelde ik de vraag of je vrienden kunt worden met een robot. Annemijn zei: “Nou, zo’n robot wordt dan eigenlijk een soort x-box. Gewoon een ding om mee te spelen. Maar je bent toch ook geen vrienden met je x-box?” Een gespreksfragment: Lees meer

Geplaatst op 26 oktober 2017

De waarheid bestaat niet!

 'Je hebt voedingsstoffen nodig om te overleven!'Een klas kinderen van een school in Haren kreeg een paar minuten de tijd om een uitspraak op te schrijven waarvan ze dachten dat die voor iedereen waar zou zijn. Toen we alle uitspraken kritisch gingen doornemen, bleek de waarheid ver te zoeken. Lees meer

Geplaatst op 30 augustus 2017

Kleuters filosoferen over vliegende ranja, hou je dweil maar bij de hand!

Filosoferen met fantasievragen is minder onzinnig dan je denkt. Juist doordat het fantasie is, voelen kinderen zich vrij om te redeneren. Zo oefenen ze hun denkvaardigheden en creativiteit. Fantasievragen kun je maken met het spel Denkdobbelen. Een groepje kleuters dobbelt de vraag: Wil ranja vliegen? Hou dan je dweil maar bij de hand! Lees meer

Geplaatst op 16 juni 2017

Kinderen bedenken hun eigen alles-is-theorieën

Plaatje uit boek Misschien van Guido van GenechtenAl voor het jaar 0 dacht men na over hoe de wereld in elkaar zit. Dit leidde tot theorieën als: alles is modder of alle dingen zijn getallen. Na een korte uitleg over de opmerkelijkste alles-is-theorieën gaat een groepje kinderen hun eigen alles-is-theorie bedenken. Lees meer

Geplaatst op 12 april 2017

Filosoferen over gedichten met raadgedicht: Is een gedicht ooit klaar?

Raadgedicht van Fabien van der HamEen raadgedicht is een gedicht waarin één woord ontbreekt. Dit woord is afgedekt en alleen de dichter kent het woord. Het is de bedoeling dat kinderen gaan raden wat het woord moet zijn.
Het is een speelse manier om kinderen aan het lezen van gedichten te krijgen. Plus een leuke ingang voor een filosofisch gesprek, want hoe weet je eigenlijk wanneer een gedicht af of goed is?  Lees meer

Geplaatst op 10 oktober 2016

Recensie: Deugdenvriendjes

deugdenvriendjes doosjeDe deugdenvriendjes zijn 52 kaartjes met beschrijvingen van deugden die kinderen kunnen helpen om positieve eigenschappen te ontwikkelen. Denk aan eerlijkheid, zelfdiscipline, moed, verantwoordelijkheid en zelfvertrouwen. De kaarten kunnen thuis, op school en bij coaching gebruikt worden.

Filosofen denken al sinds de Griekse Oudheid na over deugden. Deugden zijn bij hen nogal eens het antwoord op de vraag: Wat moet ik doen? Oftewel: hoe kun je een goed mens zijn? Lees meer

Geplaatst op 7 juli 2016