Hoe willekeurig samengestelde, maffe vragen je leren denken

← Terug naar overzicht -

In actie met Denkdraaier2

Met de Denkdraaier kun je de meest wonderlijke vragen creëren.

  • Mogen eenhoorns blaffen?
  • Kunnen bananen boogschieten?
  • Willen kabouters vallen?

Op het eerste gezicht vooral gekke en niet de meest diepzinnige vragen. Toch zijn dit soort onzinvragen een goede oefening in redeneren. Juist omdat je aan kennis niets meer hebt, moet je gaan nadenken.

Willen bomen lopen?
‘Nee, want hij heeft geen gevoelens dus dan kun je niks willen.’
‘Precies! Je hebt hersenen nodig om iets te willen.’
Q Dus een boom wil niks? Ook niet groeien?
‘Hij wil wel groeien.’
Q Hoe kan dat nou? Hij had toch geen hersenen.
‘Dat zit in hem, uh, een soort van geprogrammeerd. Dat is de bedoeling.’
Q Is dat ook willen?
‘Misschien.’
Q Kun je een voorbeeld geven van wanneer jij iets wil?
‘Ik wil graag elke dag voetballen omdat ik dat leuk vind.’
Q Waarom vind je dat leuk?
‘Zo ben ik gewoon.’
Q Hoe komt dat dan?
‘Zo ben ik, uh, een soort van geprogrammeerd.’
Q Net als de boom eigenlijk?
(beantwoord door een middenbouwgroep)

Dit gesprek is nog lang niet klaar, het woord willen roept al veel gespreksstof op. De vragen worden met de Denkdraaier altijd samengesteld met de hulpwerkwoorden moeten, kunnen, willen, mogen. Alleen deze woorden bieden al ingang voor een gesprek. Want bestaat moeten wel? Wie bepaalt wat mag? Wat is willen eigenlijk? Maar als je op een gegeven moment deze gespreksingangen met een klas of groep kinderen hebt opgebruikt bieden de vragen nog meer denkuitdaging. Soms kort, soms lang; de ene vraag kun je eindeloos over filosoferen, met een andere ben je snel klaar.

Kunnen aardappels binnen spelletjes spelen?
‘Nee, want ze hebben geen handen en voeten.’
Q Heb je voor alle spelletjes handen en voeten nodig? Bijvoorbeeld voor ‘ik zie, ik zie wat jij niet ziet?’
‘Nee, maar daar heb je wel ogen voor nodig.’
Q Zijn er spelletjes waar je niks voor nodig hebt?
‘Jawel! Voor wie kan het langste stil liggen!’
‘Ja, dat is inderdaad een spelletje dat aardappels kunnen spelen!’
(beantwoord door een kleutergroep)

Kunnen scholen springen?
‘Ja, want als je een playmobilschool op een trampoline laat vallen dan springt hij omhoog.’
‘Een school vissen kan ook springen.’
Q En de school waarin wij nu zitten?
‘Nee, dat denk ik niet.’
‘Misschien als er een aardbeving komt?’
(beantwoord door een kleutergroep)

Uit bovenstaande voorbeelden blijkt dat de vragen snel en creatief denken vereisen en dus stimuleren. Met bovenbouwgroepen kun je er ook een oefening in retorica – kunst om goed te spreken (in het openbaar) -van maken. Dat kan door doorvraagkaarten te gebruiken. Elk kind krijgt twee doorvraagkaarten. Eén kind beantwoordt de vraag en krijgt vervolgens steeds van één van de kinderen een doorvraagvraag. Zo leer je redeneren en snel denken.

Bovendien leren de kinderen zo hoe een filosofisch gesprek zou moeten verlopen. Want eigenlijk zou een filosofisch gesprek een gezamenlijk onderzoek moeten zijn waarbij alle deelnemers vragen aan elkaar stellen en er geen gespreksleider nodig is. Kinderen maken zich door dit spel de kunst van het doorvragen eigen en gaan steeds vaker uit zichzelf doorvraagvragen in (filosofische) gesprekken gebruiken.

Willen kleine kastelen kijken?
‘Ze willen misschien wel kijken maar ze kunnen geen actie ondernemen.’
Q Kun je je voorstellen dat het niet zo is?
‘Dat lijkt me heel eng, dan is het net of ze de hele tijd gluren.’
Q Wat zou dat voor gevolgen hebben?
‘Eng. Dan woon je bijvoorbeeld in zo’n klein kasteel en dan ben je lekker aan het slapen en dan word je helemaal begluurd. Zo van ik ga douchen. O nee, het kasteel kijkt mee.’
Q (van gespreksleider) Maar dan kun je niets meer doen. Zou dat niet wennen dan?
‘Dat je een soort van accepteert dat kastelen dat doen? Ja, dat denk ik wel.’
Q Wat zou daar de reden voor zijn?
‘Omdat je anders geen leven meer hebt.’
(grotendeels zelfstandig gevoerd gesprek door een bovenbouwgroep)

Kunnen regenbogen praten?
‘Nee, want ze hebben geen mond.’
Q (van gespreksleider) Kun je zonder mond niet praten?
‘Met een computer kan het wel.’
‘Dan moet de computer aangesloten zijn op iets met hersenen. Een regenboog heeft geen hersenen.’
Q Wat zou de reden daarvoor zijn?
‘Omdat de regenboog niet leeft. Hij is alleen maar een soort van gebroken lichtstraaleffect.’
Q Kan het tegendeel waar zijn?
‘Ja, misschien bestaan er wel dingen waar de mens nog niets van af weet. Misschien praat alles wel met elkaar, en weten wij dat niet.’
Q Wat zou dat voor gevolgen hebben?
‘Dan zou echt alles wat wij denken te weten instorten. Ik denk dat we dan wel een beetje gek worden. Dat is toch raar als alles anders blijkt te zitten.’
(grotendeels zelfstandig gevoerd gesprek door een bovenbouwgroep)

Het zijn maffe vragen die de Denkdraaier maakt, maar je leert er wel door denken. Steeds opnieuw want elke keer dat je de Denkdraaier in de kring zet, kun je weer andere woorden erin stoppen en ontstaan er nieuwe vragen. Behalve vragen kun je ook opdrachten of zinnen maken en de Denkdraaier gebruiken voor dramalessen, creatief schrijven of creatief denken.

Natuurlijk kun je met behulp van strookjes papier en bakjes als grabbelton ook woorden en zinnen samenstellen, vergelijkbaar met het advertentiespel van vroeger. Maar het magische en actieve van de ronddraaiende schrijven ben je dan wel kwijt.

Bekijk de video review van Meester Sander.

Meer informatie en/of aanschaffen

denkdraaier met instructie

Bekijk de demofilm om te zien hoe kinderen zelfstandig met willekeurig samengestelde vragen filosoferen.

  • 8
  •  
  •  
  •  

Geplaatst op 20 oktober 2015 in Gespreksideeën, Hoe moet je filosoferen?, Inspiratieblogs

Op filosofiejuf.nl vind je tips, materialen en inspiratie om te gaan filosoferen met kinderen.


Lies: "wat een heerlijke site is dit om in rond te neuzen!"

Schrijf je in en ontvang het gratis startpakket en toegang tot de downloads:


Abonneer je op dit blog

* = verplicht veld

Een gedachte over “Hoe willekeurig samengestelde, maffe vragen je leren denken

Schrijf hier je reactie op dit bericht.

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meer berichten in Gespreksideeën