Is doorvragen niet aanvallend? (oftewel: Is leren denken zielig?)

← Terug naar overzicht -

slapende verkouden ster WDat doorvragen, is dat niet heel aanvallend? Het is een vraag die volwassenen tijdens workshops nogal eens stellen bij het spelen van een doorvraagspel. Hierbij maken we vragen met de Denkdraaier. Bijvoorbeeld de vraag ‘Mogen verkouden sterren slapen?’. Alle deelnemers krijgen één of twee doorvraagkaartjes. Eén persoon begint met het beantwoorden van de vraag. De anderen bevragen het antwoord met behulp van de kaartjes in hun hand. Dat kan er dan zo uitzien:

Mogen verkouden sterren slapen?
Nee, want sterren moeten altijd schijnen.
Is daar een regel voor?
Dat is wat alle sterren doen.
Waarop heb je dat gebaseerd?
Dat zie ik als het donker is.
Hoe weet je dat zo zeker? Heb je alle sterren gezien?
Nee, maar dat lijkt me logisch.
Hoezo?
Nou, gewoon … Alle sterren die ik kan zien die schijnen, dus.
Dus?

Met elkaar praten en denken
Zo’n oefening laat goed zien hoe een filosofisch gesprek er uit zou moeten zien in de zin dat er uiteindelijk niet met de gespreksleider gepraat moet worden maar met elkaar. Dat de deelnemers allemaal actief vragen moeten stellen en met elkaar mee moeten denken. Dan word je een onderzoeksgroep.

Voor veel mensen is het spelen van dit spel de eerste keer dat ze heel concreet zien wat doorvragen inhoudt. Sommige ervaren dat als aanvallend en vragen zich af of dit voor kinderen niet bedreigend is.

Wat voor idee zit daaronder? Is het soms zielig als je iemand vraagt om uit te leggen hoe zijn mening tot stand gekomen is? Is het onaardig om iemand te leren nadenken en niet meer zomaar iets te roepen? Is het cru om iemand te leren redeneren?

Leren denken
Door door te vragen zet je iemand aan het denken. Natuurlijk is dat wel eens irritant. Het betekent namelijk dat je opnieuw moet nadenken over wat je vindt en nadenken is ook wel eens een beetje vermoeiend. Natuurlijk is het wel eens schrikken om je te realiseren dat je niet zo goed had nagedacht over wat je zei. En natuurlijk is het soms lastig om toe te geven dat je het mis had. Maar ook dat moet je leren. Het zou fijn zijn als iedereen dat kon, of op zijn minst een beetje.

Filosofische levenshouding
Zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Dat moet Socrates ook gevonden hebben. Men noemden hem niet voor niets de horzel. Socrates liet mensen nadenken over begrippen zoals moed of eerlijkheid. Hij liet ze eerst uitleggen wat een bepaald begrip volgens hen inhield. Daarna haalde hij puur door het stellen van vragen deze uitleg onderuit. De ander moest dan toegeven dat hij eigenlijk helemaal niet wist hoe het zat. Dat hij eigenlijk niets weet. Precies Socrates’ motto: alles wat ik weet is dat ik niets weet.

Het idee van deze dialogen was niet om iemand zich slecht te laten voelen maar om tot een filosofische levenshouding te komen waarbij je niet tevreden bent met snelle uitspraken, maar waarbij zaken worden doordacht. Je wilt toch echt weten hoe de dingen in elkaar zitten? En niet met een makkelijk geformuleerd antwoord door het leven gaan.

Algemene inzichten
Bovendien gaat het bij filosofie altijd over algemene vragen en inzichten en niet over persoonlijke vragen. Het gaat dus over ideeën en niet over personen. ‘Er wordt niet op de man gespeeld.’ Het grappige is trouwens dat kinderen het spel helemaal niet als aanvallend ervaren. Integendeel, ze zien het als wat het is, een spel, een razendsnel denkspel. ‘Potje dissen?’ wordt er regelmatig gevraagd. Wie durft?


Je kunt leren doorvragen met de Praatprikkels, Praatplaatjes, het denkboek Kan niet bestaat niet en de Denkdraaier, zie webshop.

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Op filosofiejuf.nl vind je tips, materialen en inspiratie om te gaan filosoferen met kinderen.


Lies: "wat een heerlijke site hebt u om in rond te neuzen!"

Schrijf je in en ontvang het gratis startpakket en toegang tot de downloads:


Abonneer je op mijn blog

* = verplicht veld

Schrijf hier je reactie op dit bericht.

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meer berichten in Denken over onderwijs