Filosofiejuf blogt:

fabienWil je geen saaie kringgesprekken meer waarbij de kinderen amper naar elkaar luisteren? Wil je het met je kinderen echt ergens over hebben? Dan is het tijd om te gaan filosoferen. Op dit blog vind je heel veel ideeën voor leuke gesprekken.


Recensie: Onderweg stilstaan

Het boek ‘Onderweg stilstaan’ draagt als ondertitel ‘filosoferen met kinderen en jongeren’. Er worden 33 anekdotes in beschreven die je kunt gebruiken als start van een filosofisch gesprek. Daarnaast bevat het boek 11 schilderijen waarover je kunt filosoferen. Een recensie… Lees meer

Geplaatst op 4 mei 2018

Waar begin je? “Alles begint bij een gedachte”

Wat het allereerste begin van de wereld is, is misschien wel een van de allergrootste filosofische vragen. Maar het begin van de dingen om ons heen, is dat ook zo moeilijk te bepalen? Waar begin jij bijvoorbeeld? Dat is de startvraag voor de kinderen uit een middenbouw plusklas. Lees meer

Geplaatst op 6 april 2018

Filosoferen en fantasie gaan goed samen

In april, de maand van de filosofie staat dit jaar de verbeelding centraal. Een goede reden om met die verbeelding te filosoferen over vragen als ‘Kunnen regenbogen praten?’ en ‘Kan ranja vliegen?’ Dat lijkt misschien onzinnig maar toch zijn dit soort fantasievragen een goede oefening in redeneren. Juist omdat je aan kennis niets meer hebt, moet je zelf gaan nadenken. 
Lees meer

Geplaatst op 29 maart 2018

Ga eens filosoferen met kinderen in de maand van de filosofie!

Speciaal voor de maand van de filosofie schreef ik een gratis gespreksidee dat aansluit bij het thema van dit jaar: verbeelding aan de macht. Een prachtig thema om met kinderen over na te denken want verbeelding is kracht. Met fantasie kun je immers maken wat je maar wilt. Tegelijkertijd doen mensen vaak alsof fantasie iets minderwaardigs is of iets voor kinderen. Hoe zit dat? Dáár kun je met kinderen over filosoferen. Lees meer

Geplaatst op 21 maart 2018

Anders in gesprek met kinderen: filosoferen over verboden woorden

Verboden woorden

Viezigheid is een soort griezelen en griezelen is, zo hebben we in de laatste Kinderboekenweek geleerd, ook een beetje leuk. Volwassenen vinden het niet altijd zo grappig. Maar bedenk dan: het bezit van de zaak is het eind van het vermaak oftewel als je als volwassene toestemming geeft voor een weekje viezigheid dan is de lol er snel af. Dus: geen ‘bah, wat vies!’ maar ‘leuk, lekker vies!’. Lees meer

Geplaatst op 16 maart 2018

Special: Filosofische gesprekken met kleuters

Kleuters zijn de beste filosofen die er zijn. Ze worden nog niet gehinderd door kennis en denken spontaan over elke vraag na. Door vrij na te denken samen met anderen leert het kind over zichzelf en de wereld. De betekenis van woorden en concepten worden zo steeds verder uitgebreid en verscherpt. Maar ook ontwikkelen ze hun gespreksvaardigheden. Het is zeker niet te moeilijk voor ze. Met een aantal voorbeelden uit de praktijk laat ik zien dat filosoferen juist heel natuurlijk en spelenderwijs aansluit bij de nieuwsgierigheid en verbeeldingskracht van jonge kinderen. Dit gaat het beste als je jezelf ook nieuwsgierig op stelt. Lees meer

Geplaatst op 6 maart 2018

Recensie: Kunst?

Het kinderboek ‘Kunst?’ van Ted van Lieshout gaat over dadaïst Marcel Duchamp en zijn kunstwerk ‘De fontein’ oftewel de omgekeerde toiletpot. Nog altijd verbazen mensen zich over dit kunstwerk en juist daarom is het zo geslaagd. Het zet je aan het denken over kunst. En dat kan dus ook met kinderen. Lees meer

Geplaatst op 5 maart 2018

Stomste woord verkiezing: ‘Nee! Uitlaatgassen moeten blijven want anders hebben we geen auto’s meer’

Met kinderen uit groep 3 en 4 hou ik een stomme woorden verkiezing. We hebben acht ballonnen waar woorden op geschreven staan en gaan kijken welk woord de stomste is en er kan worden afgeschaft. Maar dan ook echt afgeschaft. Als we de ballon dan lek prikken verdwijnt het woord en alles waar het voor start van onze planeet. Dan is het voor altijd weg. Dus we moeten er goed over nadenken. Het eerste woord is naaktslakken! Lees meer

Geplaatst op 30 januari 2018

Anders in gesprek met kinderen: een werkvorm waarbij álle kinderen meedoen

Als je gaat filosoferen in de kring loop je vaak tegen het probleem aan dat sommige kinderen veel zeggen en andere kinderen niks. Maar eigenlijk wil je van iedereen weten wat hij of zij denkt of vindt. Daarom doe ik soms voor ik het kringgesprek begin een schriftelijke doordraaidiscussie. Zo kan iedereen een bijdrage leveren aan het filosofische gesprek.  Lees meer

Geplaatst op 12 januari 2018

Kinderen bouwen hun ideale school: tips over wat zij anders willen

De bouwstenen voor een ideale school (klik voor een vergroting)

Wat willen jullie dan? Wat verwachten jullie van een school? Wat wil je leren? Het waren vragen die ik mij afgelopen periode regelmatig afvroeg toen ik een serie filosofielessen gaf aan een… tja… nogal ongemotiveerde bovenbouwklas. Een kleine geruststelling voor mij was dat andere leerkrachten het gedrag herkende. Het leek er dus op dat deze kinderen een algemeen motivatieprobleem hadden. Daarom besloot ik met ze na te denken over de ideale school. Dat leverde een verrassende lijst met ideeën op waar leerkrachten en schoolleiders zich door kunnen laten inspireren. Lees meer

Geplaatst op 8 januari 2018

Op zoek naar feiten: “Wat lastig, zeg! Er zit heel snel een mening bij!”


Ik geef aan alle kinderen een appel en vraag hen deze op te eten totdat het een klokhuis is. Dit resulteert in allerlei verschillende klokhuizen. Sommige nog met behoorlijk wat appel eraan en sommige heel ver afgekloven. Kennelijk verschillen we van mening wanneer de appel een klokhuis is. Ik leg de klokhuizen op een tafel neer en vertel dat Masja vorige week had gevraagd of we een keer konden nadenken over het verschil tussen fantasie en feiten. Ik vraag of de kinderen nu snappen waarom ik ze eerst een appel liet eten. Nee, daar snappen ze niks van, maar na een tijdje filosoferen valt ineens het kwartje. Lees meer

Geplaatst op 15 december 2017

Recensie ‘Ik ben een kunstenaar’

Wat is kunst? Dat is een vraag die niet zomaar te beantwoorden is. Iedereen heeft daar andere criteria voor. In het prentenboek ‘Ik ben een kunstenaar’ wordt dat op een grappige manier in beeld gebracht. Mooie start voor het stellen van filosofische vragen over kunst. Lees meer

Geplaatst op 8 december 2017

Recensie: ‘Waar is mijn kudde?’

In het boek Waar is mijn kudde? van Lane Smith is een kind op zoek naar haar kudde. Kudde is hier synoniem voor de plek en de mensen waar je bij hoort, waar je je thuis voelt. Prachtig boek met vele lagen en ingangen voor filosofische gesprekken. Lees meer

Geplaatst op

Dames en heren of reizigers? Genderneutraliteit, wat vinden kinderen er eigenlijk van?

Bestaat genderidentiteit?De laatste maanden is genderneutraliteit nogal eens in het nieuws. De afdeling Kinderkleding van de Hema haalde het onderscheid in jongens/meisjes kleding weg. Amsterdam spreekt zijn inwoners genderneutraal aan en ook de NS volgde dit voorbeeld. Een bovenbouw groep dacht over deze trend na. ‘Waarom moet je eigenlijk kiezen?’ vroegen zij zich aan het eind van het gesprek af. Lees meer

Geplaatst op 13 november 2017

Cadeautje van filosofiejuf.nl: filosofische praattips over robotica! “Je bent toch ook geen vrienden met je x-box?”

Omdat de organisatie ‘Nederland leest’ in november het kinderboek ‘Cyberboy’ gratis verspreid geeft filosofiejuf.nl praattips om te filosoferen over robotica cadeau. Voordat ik de praattips schreef, filosofeerde ik eerst zelf met kinderen over robots. Zo stelde ik de vraag of je vrienden kunt worden met een robot. Annemijn zei: “Nou, zo’n robot wordt dan eigenlijk een soort x-box. Gewoon een ding om mee te spelen. Maar je bent toch ook geen vrienden met je x-box?” Een gespreksfragment: Lees meer

Geplaatst op 26 oktober 2017

Recensie: het deugdenvriendjes doeboek

Het deugdenvriendjes doeboek van Annelies Wiersma is een veelzijdig boek om vanuit de deugdenleer met peuters en kleuters aan de slag te gaan. Opvoeden met deugden is een heel positieve manier van opvoeden. Deugden spelen ook in de filosofie een rol, ze kunnen namelijk helpen om antwoord te vinden op de vraag: Wat moet ik doen? Oftewel: hoe kun je een goed mens zijn? Lees meer

Geplaatst op 17 oktober 2017

Mooi onderzoek dat feitelijk pleit voor regelmatig filosoferen met kleuters

Uit onderzoek van Carolien Frijns (KU Leuven) blijkt dat als je actief-productieve gesprekken met kleuters voert hun taalontwikkeling sneller groeit én dat het goed is voor hun zelfbeeld. Filosoferen is door de open vraagstelling natuurlijk een geweldige manier om invulling te geven aan die actief-productieve manier: weet een zaadje wat voor boom hij moet worden? Daan, 5 jaar: ‘Nee, dat kun je zelf ook niet weten. Ik kan ook niet weten wat voor meneer ik word.’ Lees meer

Geplaatst op 14 oktober 2017

Filosoferen met kinderen op de bso? Juist op de bso! 

De bso is heel geschikt om met kinderen te gaan filosoferen. Daar is de sfeer wat speelser en je kunt makkelijk met een wat kleiner groepje gaan zitten. Door regelmatig met kinderen te praten, bouw je een band met ze op. Doordat filosofische vragen geen persoonlijke vragen zijn, loopt zo’n gesprek bij veel kinderen makkelijker. Het leuke is dat je ze zo ook beter leert kennen. Je leert niet alleen wat ze denken maar vooral ook hoe ze denken en dat kan heel verrassend zijn.  Lees meer

Geplaatst op 14 september 2017

Gratis lesbrieven voor de Kinderboekenweek

Speciaal voor de Kinderboekenweek stel ik twee lesbrieven gratis beschikbaar om na het voorlezen met kinderen te filosoferen over het thema angst. Eén lesbrief is voor groep 1 t/m 3 en de andere voor groep 4 t/m 8. Lees meer

Geplaatst op 8 september 2017