Waarom de aarde de mens niet nodig heeft

← Terug naar overzicht -

Er staat een nieuw schooljaar voor de deur en volgende week beginnen de eerste lessen, maar eerst kijk ik nog even achterom naar alle lessen die ik vorig jaar gaf. Eentje springt boven alle andere lessen uit. Het was een gesprek dat ik had met groep 5/6 van De Zaaier in Delfzijl. De kinderen dachten die les heel gemotiveerd en goed na over de ladder van het leven. Ze durfden alle sporten eruit te trekken en ineens was de mens verdwenen. Een samenvatting.

Het gesprek begon met de filosofische vraag: wie is de baas van de aarde?

De vingers vlogen meteen omhoog.

“Iedereen”, was het eerste antwoord. “Je hebt een huis op de aarde. En dat stukje is van jou. Dus er zijn een heleboel bazen.”

Heb je het dan alleen over mensen? Of ook over dieren?

“Ook dieren.”

En hebben dieren dan ook iets te zeggen over wat er met de aarde gebeurt?

“Niet altijd, want een tijdje geleden is er gewoon nog een heel stuk natuurgebied verwoest, gewoon omdat ze steden wilden bouwen. En de dieren hadden hier niets over te zeggen, zij mochten niet mee stemmen.”

Evelien denkt er heel anders over. “Ik vind dat de aarde van zichzelf is. De aarde is van de aarde.”

Maar de aarde die raakt vervuild en de aarde kan daar niks tegen doen. Hoe zou het moeten zijn? Hoe krijgt de aarde waar zij recht op heeft?

“Dat gebeurt niet. Mensen denken dat zij beter en hoger zijn dan de dieren, en dat wij de baas zijn over de aarde. Maar dieren kunnen dat zelf bepalen. Wij denken omdat we kunnen praten dat wij beter zijn. En omdat we bepaalde dingen kunnen doen. Maar dieren kunnen van alles op hun eigen manier.”

De levensladder

Dat is inderdaad een beeld wat mensen al heel lang hebben. Er is een soort levensladder bedacht waarin staat wie het meeste recht heeft. Onderaan zijn de dode dingen. Dat zijn bijvoorbeeld stenen, bergen, het zand en dat soort dingen. En dan komen de planten en daarna de dieren, dan de mens en daarboven zit volgens sommige nog God. Wat vinden jullie hiervan en wat zou je eraan willen veranderen?

Het universum

Weer wil iedereen reageren. Robin gaat van start: “Nou, ik zou God weg doen, want ik ben niet heel erg gelovig ofzo, ik geloof niet echt dat ‘ie bestaat. En dan zou ik in dat vakje universum zetten.”

Dus jij vindt dat bovenin het universum zou moeten staan? En dat is voor jou dan groter dan mens en dier?

“Het universum bepaalt alles, dat heeft de aarde geschapen en alles gemaakt, en daardoor kunnen wij gewoon op ons gemak leven.”

Dat is een interessante theorie, maar wat is dat dan? Het universum? Is dat iets wat leeft?

“Dat is gewoon alles buiten ons stelsel.”

Ah, en kan het universum dan dingen voor ons bepalen, of hoe gaat dat? Zie jij het universum dan als een soort persoon? Of een soort dier? Of een energie? Of een kracht?

“Gewoon alle bestaande materie, gewoon alles.”

Mooie theorie, hoor. Dus dan zou hier dus ‘universum’ staan. Wie wil er nog meer wat veranderen?

De dieren

“Ik zou die streep tussen dieren en mensen weg halen,” vindt Roos.

Oké, en stel dat we dat serieus zouden doen. Dus we spreken met iedereen op de wereld af: dit onderscheid moet er niet meer zijn, we hebben evenveel rechten. Wat zou er dan anders moeten in de wereld?

“Nou, bijvoorbeeld heel veel dieren zouden vrij willen zijn en die moeten we vrij laten. Zoals in de dierentuin maar ook konijntjes hebben bijvoorbeeld ruimte nodig.”

Dus als we inderdaad samen in een vak zouden staan, dan zouden alle dieren in vrijheid leven?

Roos knikt van ja. Maar daar is Chris het niet mee eens. “Als wij nu in een keer de dieren uit de dierentuin verplicht in het wild doen, dan gaan de meeste dieren dood van de honger, want die weten niet meer hoe je prooi moet vangen.”

“Ja, en katten, als je die vrij laat, komen ze alsnog vanzelf bij je terug om te vragen om eten,” voegt Jesper hier aan toe.

“Ja, maar dan is het hun keuze natuurlijk hè.”

“Als je een huisdier hebt, en het is een kat bijvoorbeeld, kan die gewoon via een luikje of een raam naar buiten en binnen. Dus eigenlijk heeft die ook vrijheid.”

“Dat is niet waar, hoor. Je zegt dat die dieren keuze hebben, maar die dieren hebben helemaal geen keuze, ze zijn er zo aan gewend geraakt, dat ze niks anders meer kunnen.”

De planten

Noor wil nog verder gaan. “Ik wil ook nog wat aanpassen, want alle levende dingen moeten eigenlijk gewoon hetzelfde recht hebben. Ook planten.”

Ik denk dat de mens zijn leven dan wel erg moet veranderen, of niet?

Maar dat gaat de rest van de klas wel een beetje te ver. “Planten kunnen niet bewegen, nou ja, ze kunnen wel bewegen door de wind of zo, alleen ze hebben geen hersenen of zoiets, ze leven wel, maar… nou hoe kun je een plant net zo behandelen als een mens?

Dus voor jou zou dat streepje er weer tussen moeten?

Diverse kinderen reageren nu snel achter elkaar:

“Hoe kun je een plant behandelen als een mens? Een mens die gaat naar zijn werk, dat zie ik een plant niet doen. Je kunt afspreken dat je geen natuurreservaten meer wegdoet, en je moet planten gewoon in het wild laten leven, maar verder kun je ze gewoon niet dezelfde mening geven als mensen, want dat kan gewoon niet. Ze zijn daar zelf ook niet toe in staat.”

“Ja, maar die planten zorgen er wel voor dat wij kunnen leven. De planten zuiveren de lucht, dus ze doen wel werk voor ons.”

“Ja, maar, je kunt ze niet gelijk behandelen, dat kan gewoon niet.”

“Nee, maar als alle planten nou laag op de ladder zitten, en die worden daardoor allemaal kapotgemaakt, dan is er bijna geen zuurstof meer dan maken we onszelf ook kapot.”

“Maar alsnog kun je ze niet hetzelfde behandelen als mensen. Het zou wel mooi zijn om het te doen, maar het kan niet.”

“Planten zorgen voor ons. Zij doen wel iets voor jou, maar jij doet dan niks voor hen.”

“Zonder planten hebben we ook geen groente ofzo, amper eten.”

“Maar als we vlees willen eten… dieren moeten planten eten.”

“Ja, er is gewoon een rondje in het leven. We hebben allemaal elkaar nodig.”

En is er ook iemand die mens nodig heeft?

“Als je de mens weghaalt, kan iedereen gewoon goed leven. En de God kan ook weg want God zou niet bestaan als er geen mensen zijn.”

“Dus als je de dieren en de planten gelijk behandelt, dan kan de mens zelf niet meer leven. Die verdwijnt dan automatisch,” concludeert Robin.

Er werd nog veel meer moois gezegd! Het transcript van dit gesprek was bijna 5000 woorden lang. Het was een les zoals die bedoeld was. De namen zijn trouwens gefingeerd.

Inspireer anderen:
  • 30
  •  
  •  
  •  
  •  
    30
    Shares

Geplaatst op 7 september 2018 in Filosofiejuf blogt:, Gespreksideeën

Op filosofiejuf.nl vind je tips, materialen en inspiratie om te gaan filosoferen met kinderen.


Lies: "wat een heerlijke site hebt u om in rond te neuzen!"

Schrijf je in en ontvang het gratis startpakket en toegang tot de downloads:


Abonneer je op mijn blog

* = verplicht veld

Schrijf hier je reactie op dit bericht.

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Meer berichten in Filosofiejuf blogt: