Kunnen kinderen zelf nadenken? Of moet een volwassene dat voor ze doen?

← Terug naar overzicht -

Kinderen kunnen zelf leren nadenken door te filosoferen.Soms zeggen kinderen in een filosofisch gesprek iets waarvan je bang bent dat het tot een politiek incorrect antwoord gaat leiden. Hoe verleidelijk het als gespreksleider ook is om je dan met het gesprek te bemoeien, handig is dat niet. Dan is het antwoord namelijk niet van de groep maar van jou en veel minder waardevol. Jouw verantwoorde ideeën blijven bij de kinderen hoogstwaarschijnlijk niet plakken, iets wat ze zelf bedacht hebben wel. Door het stellen van vragen komen de kinderen vrijwel altijd zelf uit bij het politiek correcte. Nadenkend over de vraag of je mensen mag indelen bijvoorbeeld. In deze les denken de kinderen eerst zelf na door te tekenen. Nathalie had een soort schema uitgewerkt en licht toe: “Ik probeer uit te leggen dat … uh, hoe je kunt indelen, bijvoorbeeld grote mensen, aardige mensen, dikke mensen, kleine mensen…

Vragen stellen

Q Je hebt er ook gemeen bij staan. Is het handig om bijvoorbeeld in een stad zo mensen in te gaan delen? Hoe moet je dat doen?

Nathalie: “Je gaat gewoon persoonlijke vragen stellen bijvoorbeeld heb je vaak ruzie met je vrouw of man en dan ga je kijken of die gaat reageren, misschien zeggen ze gewoon het antwoord en dan zeg ik gewoon je hebt een gemeen antwoord gegeven.”

Q Wat zou je dan vervolgens met die informatie kunnen doen?

Nathalie: “Ik heb echt geen idee.”

Handig

Q Is het dan nuttig om zo in te delen?

Nathalie: “Ja, eigenlijk wel om te kijken hoe iemand is, waarvoor je hem kunt gebruiken.”

Q Wat vinden de anderen ervan, is het nuttig om mensen in groepen in te delen? Wanneer is het nuttig, wanneer niet? Roma, wat vind jij?

Roma: “Soms wel, als je een groep hebt met gemene mensen, dan ga je die liever uit de weg dan dat je naar ze toe loopt, dan weet je tenminste ook dat je daar niet heen moet gaan.”

Onhandig

Q En wanneer is het niet handig?

Roma: “Als je door gaat vertellen van dat zijn de dikke kinderen en dat zijn de gemene kinderen.”

Q Bedoel je dat anderen ze dan niet meer zelf kunnen leren kennen en hun eigen mening kunnen bedenken?

Roma knikt bevestigend.

Q Is het indelen van mensen dan discriminerend?

Annelie: “Nou, bijvoorbeeld bij een toneelstuk kunnen de grote mensen de reuzen spelen en de kleine de dwergen.”

Q Dus dan is het gewoon heel praktisch, met het doel dat je hebt.

Lotte: “Ja, en de gemene mensen kunnen bijvoorbeeld de slechteriken spelen en de normale mensen kunnen spelen wat ze willen. Bijvoorbeeld een bloem.”

Indelen

Gijs: “Nou, ik zou het niet zo leuk vinden als ik zo ingedeeld word in groepjes. Dan krijg je ook andere ideeën, als je alle gemene mensen bij elkaar doet dan krijg je vast andere ideeën dan als je allemaal aardige mensen bij elkaar doet.”

Q Zou je ook op een manier mensen in kunnen delen dat het niet uitmaakt?

Gijs: “Haarkleur.”

Q Ja, is dat zo? Alle blonde mensen en…

Gijs: “Nee, nee, nee, misschien lengte.”

Q Is lengte een neutraal iets?

Gijs: “Ja, dat lijkt me wel.”

Luka: “Ik denk dat het soms wel discriminerend is, bijvoorbeeld met verschillende kleuren mensen, dus bijvoorbeeld de zwarte bij zwarte en de witte bij witte.”

Q Maar is het dan discriminerend door de dingen die we daarover zeggen of is het indelen op zich ook discriminerend. Is het bijvoorbeeld discriminerend als je stiften op kleur in deelt?

Luka: “Nee.”

Q Dus dan heeft het discriminatiegevoel misschien te maken met de gedachtes die we erbij hebben.

Discriminatie?

Gijs steekt ineens zijn handen in de lucht. Hij heeft gele en groene potloden vast, in elke hand een kleur en roept: “ik ben discriminerend bezig.”

Q Ja, wanneer wordt nou sorteren of het indelen van mensen discrimineren?

Annelie: “Nou zeg maar als je de zwarte mensen bij elkaar doet en de witte mensen zijn met veel meer en dat je die zwarten zeg maar een beetje als buitenbeentje laat staan.”

Q Dus dat je ze anders gaat behandelen?

Annelie: “Ja, en dat die donkere mensen, dat is er bijvoorbeeld maar eentje en de rest zijn allemaal blanken, dan voelt diegene zich ook wel een beetje buitengesloten.”

Q Iemand anders misschien nog een antwoord?

Gijs: “Als bijvoorbeeld de zwarte of de blanke meer rechten hebben dan is dat in principe discrimineren.”

Q Dus het gaat er uiteindelijk om wat je ermee doet?

Gijs: “Ja.”

Q En het sorteren op zich?

Gijs: “Dat is in principe niet verkeerd of zo alleen moeten ze daarna wel gewoon samen kunnen zijn.”

Dit gesprek is natuurlijk nog lang niet af maar het toont wel aan hoe een groep kinderen door samen na te denken vanzelf op “het goede” uitkomt. Het tegendeel van deze stelling heb ik gelukkig nog niet ervaren.

Ook met kinderen in de klas of thuis aan de keukentafel filosoferen? Koop de Praatprikkels of voor oudere kinderen het Filosofenkwartet, zie webshop.

 

  • 14
  •  
  •  
  •  

Op filosofiejuf.nl vind je tips, materialen en inspiratie om te gaan filosoferen met kinderen.


Lies: "wat een heerlijke site is dit om in rond te neuzen!"

Schrijf je in en ontvang het gratis startpakket en toegang tot de downloads:


Abonneer je op dit blog

* = verplicht veld

Een gedachte over “Kunnen kinderen zelf nadenken? Of moet een volwassene dat voor ze doen?

  1. Pingback: 'Ik vind het stom dat je geen films mag downloaden.' - filosofiejuf.nl

Schrijf hier je reactie op dit bericht.

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Meer berichten in Denken over onderwijs