“Dat kan helemaal niet, want als je dan je vader vermoordt dan kun je er helemaal niet zijn.” Een plusgroep denkt na over tijdreizen. Kan dat nou wel of niet? Verschillende argumenten worden geopperd, verworpen, verdedigd en bestreden wat resulteert in een tumult van opgewonden kinderstemmen maar na deze inbreng van Jeroen is het stil. Verbaasd kijkt de groep hem aan.

Jeroen is helemaal opgewonden van zijn eigen idee. “Het klinkt wel raar maar als je terug in de tijd gaat en dan je vader doodt en als je dan weer terug naar de toekomst gaat waar je vandaan komt, dan… Read more →

Gedist! Discussiëren kunnen pubers wel, maar een dialoog aangaan is nogal eens een heel ander verhaal. Filosofie kan een goede bron zijn om ze dit te leren. School is de juiste plek, bijvoorbeeld in de mentorklas, maar ook de keuken- of campingtafel. Een bruikbaar hulpmiddel daarbij is het filosofenkwartet van Uitgeverij Lemniscaat. Niet zozeer vanwege het spel maar vanwege de citaten, filosofen en stromingen die op de kaartjes staan. Deze kun je op diverse manieren gebruiken om met deze leeftijdsgroep te filosoferen en ze zo te leren tot een dialoog te komen en eens samen na te denken in plaats van tegenover elkaar te staan. Read more →

Een bovenbouw plusgroep doet heel hard zijn best om niet aan een roze olifant te denken en natuurlijk lukt dat niet. Ze zien allemaal een roze olifant. Ik ben heel nieuwsgierig hoe dat plaatje eruit ziet en ook hoe je dat dan ziet. Zie je dat met je ogen?

‘Nee, op een andere manier,’ denkt Jeroen.

Anna wijst naar haar achterhoofd. ‘Het is alsof een paar slechte ogen in mijn achterhoofd die plaatjes gaan bekijken.’ Read more →

Wat wil ik bereiken met het filosoferen met kinderen? Die vraag stel ik mezelf regelmatig. Daaronder ligt de vraag: kun je kinderen vormen, mag je kinderen vormen en wil je dat ook? Deze vraag stond vrijdag 23 november ook centraal op de studiedag filosoferen met kinderen  georganiseerd door het Centrum voor Kinderfilosofie. Een van de plenaire gesprekken die dag ging over de vraag of je kinderen überhaupt kunt vormen. Ik ging wat rechter op zitten want ik had toevallig die ochtend in de trein gelezen over werkoorzaak versus doeloorzaak. De keuze voor het een of het ander leek mij nogal zwart-wit. Daarom kwam ik uit, om wel in hetzelfde kleurdenken te blijven, bij een schaakspeltheorie. Read more →

Het probleem ligt niet bij zwart, niet bij wit, het is grijs dat ons hoofdbrekens kost. Dat hebben de kinderen van de IMC Weekendschool Groningen zondag 11 november duidelijk ervaren. De case deze les was een verzoek van de gemeente Groningen om een ethisch advies van een filosofisch consulententeam (de leerlingen). Reden: een fotoreportage (fictief) in het Dagblad van het Noorden over het toenemende aantal daklozen en verslaafden in Groningen. Read more →

Ik hou er van als vanzelfsprekend geachte stellingen op zijn kop worden gezet. Doe mij elke dag maar een Copernicaanse Revolutie. Zelfs als het over lezen gaat. Want al ben ik schrijver en fanatiek lezer toch vind ik niet dat iedereen lezen leuk moet vinden. (Wel dat iedereen moet kunnen lezen uiteraard.) De spreker in de video ‘if books came after games’  voert dat wel heel ver door, hij stelt dat gamen goed is en lezen slecht. Read more →

Eén les over waarheid, gedraaid in twee groepen. Het resultaat: twee totaal verschillende lessen qua structuur, inhoud, sfeer en chemie. Hoe kan dat?

In beide groepen zaten enthousiaste, minder enthousiaste en neutrale leerlingen. Dat is normaal. In de eerste groep ontstonden behoorlijk wat mooie filosofische momenten, maar bij de tweede groep bleef de filosofische chemie uit. Het is niet dat de les slecht liep, maar ik zag nergens een lampje boven een hoofd ploppen, zoals bij de eerste groep. Terwijl er zeker kinderen waren die duidelijk geprikkeld werden door de vragen. Wat was er nu anders aan de tweede groep? Het waren mondiger types, dat viel meteen op. Toch denk ik niet dat het daar aan ligt. Ik heb wel vaker groepen met mondige types gehad waar juist fanatiek gefilosofeerd werd. Bovendien was er nog een ander verschil. In de tweede groep zaten twee ik-doe-niet-meetypes. Read more →

Dat dacht ik toch niet. Veel mensen noemen een goed gesprek met het grootste gemak een filosofisch gesprek. Maar een filosofisch gesprek is weliswaar een goed gesprek maar andersom is dat niet perse het geval. Read more →

Taal geeft vorm aan je gedachten. Daarom is filosoferen met kinderen goed voor de taalontwikkeling. Want in een filosofisch gesprek moet je woorden geven aan je mening. En als je die woorden nog niet hebt, dan moet je ze leren. Door je uit te drukken in woorden die net niet uitdrukken wat je wil zeggen maar waar een ander door erop te reageren je toch dat woord leert dat je nodig had. Je leert dus ook luisteren, niet gewoon luisteren, maar begrijpend luisteren. Wat zegt de ander nou echt, wat bedoelt hij en ben ik het met hem eens?

Lees verder op www.soebar.nl waar ik een gastblog schreef over de positieve effecten van filosoferen op de taalontwikkeling.

Het denkpark dat ik al filosoferend samen met een middenbouwgroep maakte is helaas weer afgebroken. Het project is ten einde. Maar, gelukkig hebben we de foto’s nog van de vragenboom, de gedachtezon, de taalbloemen, de bloemkoolvragen, de dierenwei en echte en nepbloemen. De boom is nu ontdaan van zijn vragen en staat kaal in een hoekje van mijn werkkamer te wachten op een nieuwe middenbouwgroep. Interesse? -> klik door!