“Dat kan helemaal niet, want als je dan je vader vermoordt dan kun je er helemaal niet zijn.” Een plusgroep denkt na over tijdreizen. Kan dat nou wel of niet? Verschillende argumenten worden geopperd, verworpen, verdedigd en bestreden wat resulteert in een tumult van opgewonden kinderstemmen maar na deze inbreng van Jeroen is het stil. Verbaasd kijkt de groep hem aan.

Jeroen is helemaal opgewonden van zijn eigen idee. “Het klinkt wel raar maar als je terug in de tijd gaat en dan je vader doodt en als je dan weer terug naar de toekomst gaat waar je vandaan komt, dan… Read more →

Tijd en ruimte. Dat klinkt als de ultieme filosofische thema’s.
“De tijd is eigenlijk een aan/uit-knopje.” (Marijn, 9 jaar)
“De ruimte zit alleen in ons hoofd want wat uit het niets is ontstaan kan helemaal niet bestaan” (Sofie, 11 jaar).
Duidelijk, naar tijd en ruimte kun je op veel manieren kijken. Maar tijd en ruimte hebben niet alleen een filosofische lading, ook een heel praktische. Zijn tijd en ruimte niet in orde, dan kan het gesprek inhoudelijk een heel andere wending nemen. Verrassen, ja, maar wenselijk, nee.
“De stoel zegt dat hij honger heeft.” (Job, 12 jaar)
“Piew, piew, ik schiet je neer.” (Wouter, 5 jaar)

Read more →

Op de vraag ‘moet een verhaal een begin hebben?’ heeft Rosa (12) meteen een antwoord: ‘Een verhaal hoeft geen begin te hebben als er maar ergens in het verhaal weer wordt uitgelegd hoe het daarvoor was, hoe het begon.’ ‘Je kunt ook aan het einde beginnen,’ denkt Eric – haar denkgenoot, ‘dat hij in het begin dood gaat en dat je later vertelt hoe dat kwam, dat komt wel voor.’

Dit is geen lesje jeugdliteratuur maar een onderzoek naar de vraag of je kunt denken in beelden in het SparkLab. Rosa en Eric gaan de vraag ‘Moet een verhaal een begin hebben’ onderzoeken door metaforen te bedenken. De eerste metafoor is een puzzle. Read more →

(klik op het artikel om het te kunnen lezen)

Een plusklas praat over de vraag ‘wat is echt?’ Vooral bij de tuinkabouter komen ze er niet uit. Ze raken verstrikt in hun eigen filosofische onderzoek. Kortom, kinderen, het zijn net echte filosofen.

• Ik zeg dat het onecht is omdat het geen echte kabouter is.
• Kabouters bestaan ook niet echt.
• Misschien is het wel een echte kabouter en dat hij zich zo stijf houdt omdat hij niet wil dat er onderzoek met hem gedaan wordt.
• De kabouter is echt want hij is van een echte steen gemaakt. Read more →

Een bovenbouw plusgroep doet heel hard zijn best om niet aan een roze olifant te denken en natuurlijk lukt dat niet. Ze zien allemaal een roze olifant. Ik ben heel nieuwsgierig hoe dat plaatje eruit ziet en ook hoe je dat dan ziet. Zie je dat met je ogen?

‘Nee, op een andere manier,’ denkt Jeroen.

Anna wijst naar haar achterhoofd. ‘Het is alsof een paar slechte ogen in mijn achterhoofd die plaatjes gaan bekijken.’ Read more →

Voorlezen wordt in de klas meestal ingezet als moment van ontspanning voor de kinderen. Dat je hierdoor op een passieve manier ook aan leesbevordering doet en aan de taalontwikkeling werkt is mooi meegenomen. Je zou echter veel meer uit het voorlezen kunnen halen, bijvoorbeeld door het voorgelezen boek als aanleiding voor een filosofisch gesprek te gebruiken.

Hoe doe je dat? Read more →

Susannah: “Een bloemkool leeft eigenlijk wel op eenzelfde manier als een mens, hij eet waardoor hij kan leven, hij drinkt waardoor hij kan leven, hij kan groeien.”
Lycke: “Nee, hij leeft niet want hij kan niet bewegen.”
Luc: “Dus als het beweegt dan leeft het?”
Monte: “Dan zou sneeuw ook leven en dat klopt niet.”
Susannah: “Nee, sneeuw valt!”

Vergelijken is een krachtig middel om tot nieuwe kennis te komen doordat je kennis die je al hebt, kunt gebruiken. Precies zoals de kinderen doen in bovenstaand voorbeeld. Uit onderwijskundig onderzoek blijkt ook…  Read more →

‘Deel de groep maar in, verzin maar iets.’

Uh… Dat valt nog niet mee.

Of het criterium is niet eenduidig, of het kan beledigend zijn, of het slaat nergens op, of het is veel te algemeen, of…

Read more →

Om te filosoferen moet je abstract kunnen denken. Fout! Nee hoor, dat hoeft helemaal niet. Filosofisch talent schuilt in veel meer eigenschappen. Thecla Rondhuis onderscheidt in haar onderzoek ‘Filosofisch talent’ zes indicators van filosofisch talent.
Ricardo uit Veendam blinkt uit in één daarvan: anekdotische kwaliteit. Hij heeft een breed spectrum aan ervaring met zijn twee interesses rotjes en paarden en weet daarmee elk filosofisch gesprek nieuwe input te geven. Read more →