Opgetekende gesprekken

Kinderen over geluk: “Het zit in de mens, niet in spullen.”

We zoeken allemaal naar geluk. Maar waar vind je het eigenlijk? Zou je het in een grasveld kunnen vinden? Heb je bijvoorbeeld geluk als je een klavertje vier vindt? Brengt dat geluk? ‘Nee, het brengt nooit geluk,’ vindt Gabriel. Hij kijkt er zuur bij. Hier spreekt duidelijk een ervaringsdeskundige. Wat denkt de rest van de groep van deze Friese basisschool? Lees meer

Geplaatst op 26 januari 2017

“Je doen en je denken is de baas over je”

De enige naar wie de kinderen uit een bovenbouwgroep van een school uit Haren luisteren zijn zij zelf. Het hele gesprek houden ze dat consequent vol, wat ik ook voor vraagtekens bij deze stelling plaats.
De vraag ‘wie is de baas over je leven?’ onderzoeken we met het spel Praatplaatjes. Daarop staan allemaal mensen die de baas over je zouden kunnen zijn. De regering, je ouders, de juf, de politie. Een voor een hield ik de praatplaatjes omhoog. Nee, deze mensen waren allemaal niet de baas over deze groep kinderen. ‘Je bent de baas over jezelf,’ was de unanieme mening en zo kwamen ze al pratende tot eenzelfde inzicht als Sartre. Lees meer

Geplaatst op 19 december 2016

“Ik heb soms niet genoeg taal”

3-wie-is-de-baas-van-onze-taalWie is de baas van taal? Ik hoef de vraag uit de Praatprikkels alleen maar te stellen en de kinderen duiken erop als meeuwen op een stuk brood: ‘De hersenen want die gebruiken alle woorden wel of niet,’ antwoordt Sander meteen. Hannah is het daar niet mee eens: ‘‘Nou, soms heb ik wel een woord, maar dan weet ik niet meer wat het betekent. En soms dan denk ik hoe heet dat woord ook al weer en dan ben ik dat woord helemaal vergeten! Dus dan zijn mijn hersenen helemaal niet de baas.’ Lees meer

Geplaatst op 25 november 2016

Mogen jongens met poppen spelen?

Mogen jongens met poppen spelen?Zijn er verschillen tussen jongens en meisjes en zo ja zijn die aangeboren of aangeleerd? Wetenschappers denken daar al jaren over na, maar wat denken kinderen van een jaar of zes daar eigenlijk over? Verschillen jongens en meisjes? Dorien heeft daar wel een idee over: ‘Meisjes die zijn meestal netjeser en jongens die zijn slordig, maar sommige ook niet.’ Lees meer

Geplaatst op 12 november 2016

Wat is kunst? “Er moet wel een idee achter een schilderij zitten.”

Wat is kunst?‘Dat kan een kind ook!’ Anna uit een Noord-Groningse plusklas is niet de eerste die dit zegt over een schilderij van Appel. De plusklas denkt na over kunst. Wanneer is iets kunst? Om hier iets zinnigs over te kunnen zeggen, schuiven ze heen en weer met prints van kunstwerken. Ze moeten in groepjes schilderijen van Rembrandt, Helmantel, Mondriaan, Appel, Dali en Picasso op volgorde leggen van meest echt naar minst echt lijkend. De tweede opdracht is het op volgorde leggen van meest fantasierijk naar minst fantasierijk. Hoewel er wat variaties zijn, liggen de prints nu omgekeerd aan de volgorde van de eerste opdracht. Echt en fantasie lijken tegengesteld. Lees meer

Geplaatst op 22 oktober 2016

Geld maakt niet gelukkig. Toch?

GoldbarrenIn een gesprek over geluk is er altijd wel iemand die roept: Geld maakt niet gelukkig. Iedereen knikt dan plechtig en bevestigend. Het lijkt een soort natuurwet. Een waarheid die iedereen accepteert. Als in een gesprek iets gezegd wordt wat tegen deze natuurwet ingaat, dan wordt dat bijna unaniem genegeerd. Alsof alles anders instort. Hoewel er ook altijd wel iemand is, meestal een jongen, die durft toe te geven dat hij geld wil.

Lees meer

Geplaatst op 16 september 2016

Wat is een baas? “Onze koning heeft volgens mij niets te zeggen”

Praatplaatjes

Illustratie: Cindy van Schendel

Het is bijna Koningsdag. Dan vieren we de verjaardag van de Koning, de baas van ons land. Hoewel… wat is een baas eigenlijk? En als een koning de baas van het land is, is hij dan ook de baas over jou?

‘Onze koning heeft volgens mij niets te zeggen,’ zegt Joshua tijdens het filosoferen over dit thema in een Groningse bovenbouwgroep. Lees meer

Geplaatst op 20 april 2016

Filosoferen in de plusklas over regels: “Nederland zou een groot getto worden”

Zonder regels zou iedereen doen waar hij zin in heeft.

Zonder regels zou iedereen doen waar hij zin in heeft.

Van een koning die geen belasting betaalt tot niet mogen voetballen in het gymlokaal. Een plusklas moet onzinregels verzamelen en vervolgens zoeken naar de waarden die daarachter liggen. Het wordt een bijzondere les, zo een waarin de kinderen na een uurtje nadenken zelf tot inzichten komen waar bekende filosofen groot mee werden. Zoals in dit geval Kant. Lees meer

Geplaatst op 20 januari 2016

Het wonder van verwondervragen

Struik

Heeft alles een voorkant en een achterkant?

Je moet het maar durven, vragen naar de bekende weg. Liever niet. Op een meewarige blik zit je niet te wachten. Maar wat gebeurt er als je het toch doet, omdat die weg eigenlijk niet zo bekend is als je op het eerste gezicht denkt. Dan laat je anderen op een nieuwe manier – een verwonderde manier – naar oude dingen kijken. Verwondervragen zijn juist vragen die kinderen én volwassenen enorm kunnen intrigeren. Het zijn de vragen waardoor je gaat muggenziften en dat dan nog leuk vindt ook. Zoals de Praatprikkel-vraag ‘Heeft alles een voorkant en een achterkant? Lees meer

Geplaatst op 7 januari 2016

Kun je licht vangen?

schaduwspel

Het is donker in de klas met kleuters. Ze luisteren naar het verhaal ‘Gekke maan’ over Anna en de zon en de maan. Er is alleen een beetje licht van een zaklamp die de letters in het boek leesbaar maakt. De kinderen gniffelen om Anna die midden in de nacht opstaat omdat de zon schijnt. Haar moeder heeft haar namelijk geleerd dat de maan zelf geen licht geeft. Het is de zon die op de maan schijnt. En als de zon schijnt mag Anna opstaan. Dus… Lees meer

Geplaatst op 28 augustus 2015

“We zullen nooit klaar zijn met denken”

cornici vuote appeseDe kinderen uit een bovenbouwgroep moeten in groepjes zes schilderijen van Rembrandt, Helmantel, Mondriaan, Appel, Dali en Picasso op volgorde leggen van meest echt lijkend naar minst echt lijkend. Rembrandt en Helmantel liggen bovenaan, dat is te verwachten. Met de andere schilders wordt in de verschillende groepjes heen en weer geschoven.  “Wat het meest echt is, dat hangt ervan wat het moet voorstellen,” concludeert Daan als zijn groepje het niet eens wordt. Dat is iedereen wel met hem eens. Lees meer

Geplaatst op 20 juli 2015

Filosoferen met kleuters: Poes is niet dom!

ill1 Poes achter op de fietsOp een Groningse basisschool werd gefilosofeerd naar aanleiding van het verhaal ‘Poes is niet dom’. Het verhaal gaat over Job die zijn kat Hobbes mee naar school neemt omdat het dier niet zo slim is. Het blijkt voor Hobbes niet mee te vallen om nieuwe dingen te leren. Hoe kan dat? De kinderen uit deze groep dachten overigens dat filosoferen heel moeilijk is en dat ze het niet konden, maar proberen wilden ze het wel. Dus dachten ze om te beginnen na over de vraag wat een poes wel of niet kan leren. Een verslagje:

Lees meer

Geplaatst op 11 mei 2015

In een vuurtje zit tien vuur

ontelbaar harenStelligheid kan een hoogst irritante eigenschap zijn, maar als je zes bent is stelligheid nog heerlijk ontroerend. Tijdens een onderzoek naar wat je wel en niet kunt tellen weten de kinderen uit groep 3 precies hoe alles zit.

Haren bijvoorbeeld, die kun je niet tellen. Dan ben je veel te lang bezig. Dat zijn er gewoon teveel. Ook de haren van een heel klein muisje niet.

‘Je kunt de haartjes niet vastpakken om ze een voor een te tellen. En als ie gaat bewegen dan staan de haartjes door elkaar en als je dan denkt dat je eindelijk een haartje hebt, dan heb je er misschien wel twee of drie. Eigenlijk zijn haartjes ook een beetje onzichtbaar,’ weet Nikki.

Lees meer

Geplaatst op 3 april 2015

Filosoferen in de klas over geluk: ‘Een hond wil een hond zijn en geen draak’

hond met drakenjasje‘Honden willen vrij zijn en niet zo’n strak pakje aan hebben.’

‘Een hond heeft al een dikke vacht, als hij dan ook nog zo’n gek jasje aan krijgt dan krijgt hij het heel erg heet.’

Groep 4 van de Peter Petersenschool uit Haren gaf antwoord op de vraag of een hond in een drakenjasje gelukkig is. Deze hond staat op een Praatplaatje – plaatjes om te filosoferen met jonge kinderen. Hier horen 48 onderzoeksvragen bij maar er zijn nog oneindig veel meer vragen te stellen. Deze les gebruikten we de verdwaalde ijsbeer, de gestrande vis, de gekooide leeuw en de aangeklede hond om uiteindelijk te ontdekken wat wij mensen nodig hebben om gelukkig te zijn.

Lees meer

Geplaatst op 2 december 2014

Meisjes worden geen president omdat ze liever shoppen

woman with shopping bagsEen middenbouwgroep uit Haren wilde wel eens over een heel serieus onderwerp praten, iets politieks of zo. Dat mocht, maar dan moesten ze wel zelf een vraag bedenken. Toen bleef het stil, tot na lang denken Lex met een vraag kwam. Over de filosofische inhoud van dit gesprek kan gediscussieerd worden, en… dat kon ook over de vraag van Lex waarom er zo weinig presidentisten zijn. (Wat zeg je? * Presidentisten * Wat zijn dat? * Meisjespresidenten) Een gesprek over verschil tussen jongens en meisjes.

Lees meer

Geplaatst op 10 oktober 2014