Gespreksideeën

Kleuters filosoferen over vliegende ranja, hou je dweil maar bij de hand!

Filosoferen met fantasievragen is minder onzinnig dan je denkt. Juist doordat het fantasie is, voelen kinderen zich vrij om te redeneren. Zo oefenen ze hun denkvaardigheden en creativiteit. Fantasievragen kun je maken met het spel Denkdobbelen. Een groepje kleuters dobbelt de vraag: Wil ranja vliegen? Hou dan je dweil maar bij de hand! Lees meer

Geplaatst op 16 juni 2017

Kinderen bedenken hun eigen alles-is-theorieën

Plaatje uit boek Misschien van Guido van GenechtenAl voor het jaar 0 dacht men na over hoe de wereld in elkaar zit. Dit leidde tot theorieën als: alles is modder of alle dingen zijn getallen. Na een korte uitleg over de opmerkelijkste alles-is-theorieën gaat een groepje kinderen hun eigen alles-is-theorie bedenken. Lees meer

Geplaatst op 12 april 2017

Filosoferen over gedichten met raadgedicht: Is een gedicht ooit klaar?

Raadgedicht van Fabien van der HamEen raadgedicht is een gedicht waarin één woord ontbreekt. Dit woord is afgedekt en alleen de dichter kent het woord. Het is de bedoeling dat kinderen gaan raden wat het woord moet zijn.
Het is een speelse manier om kinderen aan het lezen van gedichten te krijgen. Plus een leuke ingang voor een filosofisch gesprek, want hoe weet je eigenlijk wanneer een gedicht af of goed is?  Lees meer

Geplaatst op 10 oktober 2016

Recensie: Deugdenvriendjes

deugdenvriendjes doosjeDe deugdenvriendjes zijn 52 kaartjes met beschrijvingen van deugden die kinderen kunnen helpen om positieve eigenschappen te ontwikkelen. Denk aan eerlijkheid, zelfdiscipline, moed, verantwoordelijkheid en zelfvertrouwen. De kaarten kunnen thuis, op school en bij coaching gebruikt worden.

Filosofen denken al sinds de Griekse Oudheid na over deugden. Deugden zijn bij hen nogal eens het antwoord op de vraag: Wat moet ik doen? Oftewel: hoe kun je een goed mens zijn? Lees meer

Geplaatst op 7 juli 2016

Filosoferen met sprookjes: “Die dwergen maken misbruik van Sneeuwwitje”

Filosoferen met sprookjes: "Die dwergen maken eigenlijk misbruik van Sneeuwwitje"7 juli was het de dag van het sprookje. Daarom voor alle lezers van dit blog dit gratis filosofeer-idee. Sprookjes gaan over de tegenstelling tussen goed en kwaad. Het is soms moeilijk om te bepalen wat goed of slecht is. Zeker voor kinderen. Hun morele ontwikkeling is nog in volle gang. Deze denkoefening met sprookjesfiguren kan kinderen helpen hun ideeën over goed en kwaad aan te scherpen.

Lees meer

Geplaatst op 5 juli 2016

Mediawijsheid begint bij praten met kinderen

kind achter computer“Foto’s in je zwemkleding en sexy foto’s met duck faces online zetten? Waarom niet?” Kinderen reageren vaak verbaasd op de eerste vraag. Het is schokkend dat de meeste kinderen zich niet bewust zijn van de link tussen hun online gedrag en de negatieve ervaringen die zij of hun vriendjes op internet hebben. Dat blijkt steeds weer uit de gesprekken in de mediawijsheid les ‘Wat is wijs?’. Een groot deel van die negatieve ervaringen betreft het ongewenst seksueel benaderd worden door onbekende volwassenen. Ook blijkt dat soms in groep 5 al sommige kinderen veel verstand van porno en seks hebben. Lees meer

Geplaatst op 10 mei 2016

Gratis lesbrief omdat april de maand van de filosofie is

Altes Foto von SpielzeugautosVeel ouders willen dat hun kind een gastvrij persoon wordt. Vriendjes moeten welkom zijn en je speelgoed moet je als ze komen spelen met hen delen. Maar wat is gastvrij zijn eigenlijk? Hoe ver moet je gaan met die gastvrijheid? Waarom is het goed? En is het verplicht om gastvrij te zijn? Daarover kun je met kinderen filosoferen na het voorlezen van het verhaal ‘De speellijst’ over Jurre die het zo lastig vindt om zijn speelgoed te delen dat zijn vriendje boos wegloopt. Dit verhaal staat in de gratis lesbrief ‘Wat is gastvrijheid?’ Lees meer

Geplaatst op 30 maart 2016

Dus je kunt oneindig veel antwoorden bedenken?

werkblad tekstbalonnen_0005aWat is goed? ‘Onze vriendschap want wij zijn nog nooit boos op elkaar geweest.’
Wat is slecht? ‘Je kiest jezelf boven de ander want dat is oneerlijk.’
Wat is iets? ‘Alles is iets!’
Wat is leren? ‘Iets nieuws in je hoofd.’
Kun je stoppen met denken? ‘Ja, dan weet je alles.’
Op deze vragen zijn natuurlijk nog veel meer mogelijke antwoorden te bedenken want het gaat hier om filosofische vragen. Lees meer

Geplaatst op 11 maart 2016

Het wonder van verwondervragen

Struik

Heeft alles een voorkant en een achterkant?

Je moet het maar durven, vragen naar de bekende weg. Liever niet. Op een meewarige blik zit je niet te wachten. Maar wat gebeurt er als je het toch doet, omdat die weg eigenlijk niet zo bekend is als je op het eerste gezicht denkt. Dan laat je anderen op een nieuwe manier – een verwonderde manier – naar oude dingen kijken. Verwondervragen zijn juist vragen die kinderen én volwassenen enorm kunnen intrigeren. Het zijn de vragen waardoor je gaat muggenziften en dat dan nog leuk vindt ook. Zoals de Praatprikkel-vraag ‘Heeft alles een voorkant en een achterkant? Lees meer

Geplaatst op 7 januari 2016

Hoe willekeurig samengestelde, maffe vragen je leren denken

In actie met Denkdraaier2

Met de Denkdraaier kun je de meest wonderlijke vragen creëren.

  • Mogen eenhoorns blaffen?
  • Kunnen bananen boogschieten?
  • Willen kabouters vallen?

Op het eerste gezicht vooral gekke en niet de meest diepzinnige vragen. Toch zijn dit soort onzinvragen een goede oefening in redeneren. Juist omdat je aan kennis niets meer hebt, moet je gaan nadenken. Lees meer

Geplaatst op 20 oktober 2015

Praatplaatjes – filosoferen met jonge kinderen

  • promo doosje kleinIs een baas altijd de baas?
  • Met wie kun je vrienden zijn?
  • Wie en wat kan denken?

Zomaar wat vragen waarover je kunt filosoferen met kleuters. Het zijn vragen uit de nieuwe kaartenset Praatplaatjes, speciaal ontwikkeld om te filosoferen met jonge kinderen. Praatplaatjes is de opvolger van de succesvolle Praatprikkels die al bijna aan haar zesde druk toe is en bekroond werd met de Berrie Heesenprijs in 2012. Er is veel vraag naar Praatprikkels voor kleuters. Maar jonge kinderen vereisen net een wat andere aanpak en dus werden het geen Praatprikkels maar Praatplaatjes. Op deze manier is filosoferen zeker niet te moeilijk voor ze.

Lees meer

Geplaatst op 27 oktober 2014

Debat is een sport, dialoog een kunst

Oefening in dialoog voeringGedist! Discussiëren kunnen pubers wel, maar een dialoog aangaan is nogal eens een heel ander verhaal. Filosofie kan een goede methode zijn om ze dit te leren. School is de juiste plek, bijvoorbeeld in de mentorklas, maar ook de keuken- of campingtafel. Een bruikbaar hulpmiddel daarbij is het filosofenkwartet van Uitgeverij Lemniscaat. Niet zozeer vanwege het spel maar vanwege de citaten, filosofen en stromingen die op de kaartjes staan. Deze kun je op diverse manieren gebruiken om met deze leeftijdsgroep te filosoferen en ze zo te leren tot een dialoog te komen en eens samen na te denken in plaats van tegenover elkaar te staan. Lees meer

Geplaatst op 4 juni 2013

Praatprikkels – voor eens een ander gesprek met je kind

Doosje Praatprikkels

Het is leuk en belangrijk om met kinderen te praten. Dus stel je vragen als ‘hoe was het op school vandaag?’ of ‘wat heb je dit weekend gedaan?’. Helaas blijken deze lang niet altijd prikkelend genoeg om tot een goed gesprek te komen. Een gesprek dat echt ergens over gaat, diepgang heeft, een filosofisch gesprek bijvoorbeeld.

De belangstelling om met kinderen te filosoferen groeit. In tijden van crisis ontstaat er sowieso meer behoefte aan verdieping.  Er zijn diverse boeken met methodes om tot een filosofisch gesprek met kinderen te komen. Deze methodes vragen vaak nogal wat voorbereiding. In de dagelijkse praktijk schiet het filosoferen er dan ondanks goede zin en voornemens toch bij in.

Daarom zijn de Praatprikkels ontwikkeld. Praatprikkels zijn kaartjes met daarop een filosofische vraag en bieden zo een laagdrempelige manier om met kinderen te filosoferen. Je pakt ze er zo even bij in de kring of thuis aan tafel. Je trekt een kaartje en het gesprek kan beginnen.

Lees meer

Geplaatst op 13 september 2012

Lesbrieven over hoe filosofie en poëzie te combineren

betaald meisje met gedichtFilosofie en poëzie hebben veel raakvlakken. Door te filosoferen raak je dichter bij de kern van je gedachten, net zoals gedichten dat ook vaak doen. Daarom schreef ik voor het Poëziepaleis vier lesbrieven om kinderen door te filosoferen aan het dichten te krijgen.

In de lesbrieven staan onderwerpen waar je over kan filosoferen en tips en manieren om vervolgens de kinderen een (filosofisch) gedicht te laten schrijven. De lesbrieven zijn gratis te downloaden via de site van het Poëziepaleis.

Geplaatst op 4 september 2012