Kunst & creativiteit

Wat is kunst? “Er moet wel een idee achter een schilderij zitten.”

Wat is kunst?‘Dat kan een kind ook!’ Anna uit een Noord-Groningse plusklas is niet de eerste die dit zegt over een schilderij van Appel. De plusklas denkt na over kunst. Wanneer is iets kunst? Om hier iets zinnigs over te kunnen zeggen, schuiven ze heen en weer met prints van kunstwerken. Ze moeten in groepjes schilderijen van Rembrandt, Helmantel, Mondriaan, Appel, Dali en Picasso op volgorde leggen van meest echt naar minst echt lijkend. De tweede opdracht is het op volgorde leggen van meest fantasierijk naar minst fantasierijk. Hoewel er wat variaties zijn, liggen de prints nu omgekeerd aan de volgorde van de eerste opdracht. Echt en fantasie lijken tegengesteld. Lees meer

Geplaatst op 22 oktober 2016

Filosoferen over gedichten met raadgedicht: Is een gedicht ooit klaar?

Raadgedicht van Fabien van der HamEen raadgedicht is een gedicht waarin één woord ontbreekt. Dit woord is afgedekt en alleen de dichter kent het woord. Het is de bedoeling dat kinderen gaan raden wat het woord moet zijn.
Het is een speelse manier om kinderen aan het lezen van gedichten te krijgen. Plus een leuke ingang voor een filosofisch gesprek, want hoe weet je eigenlijk wanneer een gedicht af of goed is?  Lees meer

Geplaatst op 10 oktober 2016

Je moet worden wie je bent. Maar hoe weet je wie je bent?


“Je moet worden wie je bent,” zei Nietzsche. Maar hoe weet je wie je bent? Een groep kinderen dacht intensief na over de vraag ‘Wie ben ik? Wat is mijn identiteit?’. Daarna moesten ze deze zin afmaken: “Ik zou me niet meer mezelf voelen als…”
Deze zin werd op het zelfportret geplakt dat ze aan het begin van de les hadden gemaakt. Het bijzondere is dat sommige zinnen ontzettend mooi paste bij hun zelfportret. Kijk zelf maar eens.

Geplaatst op 14 juli 2016

Hoe willekeurig samengestelde, maffe vragen je leren denken

In actie met Denkdraaier2

Met de Denkdraaier kun je de meest wonderlijke vragen creëren.

  • Mogen eenhoorns blaffen?
  • Kunnen bananen boogschieten?
  • Willen kabouters vallen?

Op het eerste gezicht vooral gekke en niet de meest diepzinnige vragen. Toch zijn dit soort onzinvragen een goede oefening in redeneren. Juist omdat je aan kennis niets meer hebt, moet je gaan nadenken. Lees meer

Geplaatst op 20 oktober 2015

“We zullen nooit klaar zijn met denken”

cornici vuote appeseDe kinderen uit een bovenbouwgroep moeten in groepjes zes schilderijen van Rembrandt, Helmantel, Mondriaan, Appel, Dali en Picasso op volgorde leggen van meest echt lijkend naar minst echt lijkend. Rembrandt en Helmantel liggen bovenaan, dat is te verwachten. Met de andere schilders wordt in de verschillende groepjes heen en weer geschoven.  “Wat het meest echt is, dat hangt ervan wat het moet voorstellen,” concludeert Daan als zijn groepje het niet eens wordt. Dat is iedereen wel met hem eens. Lees meer

Geplaatst op 20 juli 2015

“Water kun je niet tellen want de druppels zitten aan elkaar geplakt.”

In bovenstaand filmpje zie je allemaal kindertekeningen. De opdracht was: teken iets wat ontelbaar is. Kinderen denken hierdoor al tekenend na over vorm en materie van de dingen om hen heen. Is dat wat je wilt tellen wel zichtbaar én te onderscheiden in losse, telbare stukjes? Water kun je niet tellen bijvoorbeeld, want watermoleculen zie je niet. Je kunt het wel meten, met liters, maar meten is geen tellen. Is het te tellen ding wel zichtbaar dan kun je tegen de tijdsfactor aanlopen. Een mensenleven is te kort om alle huizen op de wereld te tellen of er zijn gewoon te veel sterren bijvoorbeeld.

Een ander probleem is   Lees meer

Geplaatst op 4 juni 2015

Als er geen ei is, is er ook geen kip

Hier is het verhaal zeg maar heel en hier is het helemaal door elkaar gehusseldOp de vraag ‘moet een verhaal een begin hebben?’ heeft Rosa (12) meteen een antwoord: ‘Een verhaal hoeft geen begin te hebben als er maar ergens in het verhaal weer wordt uitgelegd hoe het daarvoor was, hoe het begon.’ ‘Je kunt ook aan het einde beginnen,’ denkt Eric – haar denkgenoot, ‘dat hij in het begin dood gaat en dat je later vertelt hoe dat kwam, dat komt wel voor.’ Dit is geen lesje jeugdliteratuur maar een onderzoek naar de vraag of je kunt denken in beelden in het SparkLab, een kunst-filosofielab waarin kinderen filosofische filmpjes maken. Rosa en Eric gaan de vraag ‘Moet een verhaal een begin hebben’ onderzoeken door metaforen te bedenken. De eerste metafoor is een puzzle.

Lees meer

Geplaatst op 23 mei 2013

Denkdichten: tijd verandert iets, bijvoobeeld hoe je denkt.

klokTijd verandert iets, bijvoorbeeld een wit vel in een mooie tekening, dat ontdekte een meisje uit groep 6. Maar alle kinderen van de Walstraschool uit Kropswolde ontdekten tijdens een les Denkdichten iets nieuws over de tijd en ze realiseerden zich vooral dat tijd meer is dan gewoon alleen maar seconden, minuten en uren. Lees de oogst van een week denken en dichten over tijd.

Lees meer

Geplaatst op 12 april 2013

Waarom je niet zonder eigenwijze kinderen kunt

Eigenwijze ideeën over stoelenJe hebt van die kinderen die gooien alles op zijn kop en denken anders dan de rest. Ze worden nogal eens eigenwijs genoemd. En dat zijn precies de kinderen die de motor van een filosofisch gesprek kunnen zijn. Gijs is zo’n jongen. In het SparkLab hadden we het over stoelen en de vraag hoe het nou toch kan dat je voor het begrip stoel geen goede definitie kunt bedenken. Gijs zou deze keer wat later komen. Het gesprek begon best leuk maar wilde maar niet sprankelen tot Gijs er na een half uur bij kwam en peper in het gesprek gooide.

Lees meer

Geplaatst op 31 januari 2013

Lesbrieven over hoe filosofie en poëzie te combineren

betaald meisje met gedichtFilosofie en poëzie hebben veel raakvlakken. Door te filosoferen raak je dichter bij de kern van je gedachten, net zoals gedichten dat ook vaak doen. Daarom schreef ik voor het Poëziepaleis vier lesbrieven om kinderen door te filosoferen aan het dichten te krijgen.

In de lesbrieven staan onderwerpen waar je over kan filosoferen en tips en manieren om vervolgens de kinderen een (filosofisch) gedicht te laten schrijven. De lesbrieven zijn gratis te downloaden via de site van het Poëziepaleis.

Geplaatst op 4 september 2012

Wie is de baas van onze taal?

scrabbleJe kunt nieuwe woorden verzinnen tot je erbij neervalt, maar ze zullen niet zomaar worden opgenomen in de taal. Met andere woorden, hangon wat je wil, maar dat gebeurt niet zomaar. Waarom werden de woorden wildbreien, info-besitas, twitteratuur en boemerangkind dat dan wel? Wie is nou eigenlijk de baas over taal? Na een halfuur hoepaahoempa over nieuwe woorden is de conclusie van tien bovenbouwers:

Lees meer

Geplaatst op 23 april 2012