Inspiratieblogs

Wil je kinderen echt aan het denken zetten? Dan is het tijd om met ze te gaan filosoferen. Op dit blog vind je heel veel ideeën voor leuke gesprekken.


Filosoferen met sciencefiction

Filosofen doen graag gedachte-experimenten. In een gedachte-experiment bedenk je een situatie die niet echt bestaat, maar je doet even alsof dat wel zo is. Daarna ga je verder nadenken over wat die situatie voor de mens voor gevolgen kan hebben.

Eigenlijk zijn sciencefiction verhalen ook gedachte-experimenten. In deze verhalen wordt gespeeld met een idee rondom een verandering in de wereld zoals wij die kennen. Vervolgens wordt bedacht wat dat voor de mens zou betekenen. Sciencefiction zit daardoor als vanzelf vaak vol filosofische en vooral ethische vragen. Heel interessant dus om zo’n verhaal te gebruiken als start voor een les en na het voorlezen te gaan filosoferen.

Lees meer

Geplaatst op 11 september 2019

Recensie: een wonderlijke expeditie van robots

Een wonderlijke expeditie van robots is in alle opzichten een wonderlijk boek en zette mij zeker aan het denken. Niet alleen over de toekomst, de mensheid en robotica, maar ook over de doelgroep: Voor wie is het eigenlijk geschreven? En wat is het eigenlijk voor een boek? Lees meer

Geplaatst op

Gratis lesbrief voor de Kinderboekenweek: De reis & de bestemming

Van 2 t/m 13 oktober is de Kinderboekenweek en gaan alle kinderen in Nederland op reis, waarschijnlijk met de meest bijzondere voertuigen, want het thema is ‘Reis mee!’. Maar… wat is er bij dat reizen eigenlijk belangrijker, de reis of de bestemming?

In een speciale gratis lesbrief van filosofiejuf.nl vind je tips om daar met kinderen over na te denken. Lees meer

Geplaatst op 5 september 2019

Recensie: Het Ei

Wie was er eerder, de kip of het ei? Deze vraag heeft menigeen hoofdbrekens gekost. Natuurlijk kun je de oerknal dan wel God als het antwoord op deze vraag zien. Maar voor veel mensen bevredigt dat toch niet helemaal. Maar hoe zit het dan? Het prentenboek Het Ei probeert een eigen antwoord te geven. In dit boek zijn alle ontstaansideeën door elkaar heen geklutst tot een  – nou ja, het klinkt wat oneerbiedig, maar toch – zeer smakelijke boerenomelet.  Zo creëert schrijfster Diet Groothuis frisse denkruimte tussen de twee overtuigingen en alle andere scheppingsverhalen in. Kortom: Het Ei is prima filosofisch leesvoer. Lees meer

Geplaatst op 3 september 2019

Wanneer ben je slim?

Ik mocht een keer op een school voor twee jaar met een filosofieclub aan de gang. Hieraan mochten zo’n twaalf kinderen deelnemen. Geïnteresseerde kinderen mochten ‘solliciteren’ door met mij een filosofisch gesprek te voeren. Op basis daarvan koos ik kinderen die wat mij betreft het duidelijkst filosofisch talent lieten zien. Wat bleek, ongeveer de helft van de kinderen waren zwakke leerlingen. Zo blijkt maar weer dat onze indeling in goede en zwakke leerlingen zijn zwakheden heeft. Want wanneer ben je nou eigenlijk slim? Daar dacht ik over na met een groep kinderen aan de hand van een aantal stellingen.
Lees meer

Geplaatst op 29 augustus 2019

Recensie: hoe voed ik mijn ouders op?

Je kunt je afvragen door wie het boek beter gelezen kan worden, door kinderen of door ouders. In ‘Hoe voed ik mijn ouders op?’ komen allerlei slechte gewoontes die ouders kunnen hebben voorbij. Van de-te-veel-op-de-telefoon-ouder tot aan de te-jong-geklede-ouder. Vervolgens wordt er een filosoof aangehaald die ervoor zou kunnen zorgen dat de ouder zijn gedrag gaat veranderen. Soms geven de schrijvers en filosofen Stine Jensen en Frank Meester zelf een advies. Lees meer

Geplaatst op 18 juli 2019

Stinkend rijk: maakt geld gelukkig? – met gratis gelukslessen

Donovan is stinkend rijk maar hij is niet gelukkig. Kan dat? In het kinderboek Stinkend rijk kun je lezen hoe dat zit. Door het verhaal ga je vanzelf nadenken over geluk. Een ideaal boek dus om voor te lezen en met elkaar van gedachten te wisselen over de ingrediënten van geluk. Zeker als je daarbij de gratis 18 gelukslessen gebruikt. Lees meer

Geplaatst op 9 juli 2019

Recensie: wat ik mooi vind

De oude Grieken filosofeerden al over de vraag ‘wat is mooi?’ Wat je mooi vindt, is natuurlijk een kwestie van smaak. En tegelijkertijd is het zo dat je als je alle subjectieve antwoorden bij elkaar stopt, toch een overlap vindt. Een soort regels die voor iedereen gelden. Precies daar zoekt de filosoof naar. In het prachtige prentenboek ‘Wat vind ik mooi?’ zoekt Max naar zijn eigen antwoorden, en zonder dat hij het weet, geeft hij ook universele antwoorden. Daardoor biedt dit boek een stralend begin om samen met kinderen na te denken over de vraag wat jij maar ook wat dé mens mooi vindt. Lees meer

Geplaatst op 1 juli 2019

Herken jij ze? De dieseltrein, wartaaldenker, rampdenker, twijfelaar en fantasoof?

Als je samen filosofeert vorm je een onderzoeksgroep. Samen onderzoek je filosofische vragen en thema’s. Hierbij geldt dat hoe diverser de groep is, hoe interessanter de gesprekken worden.  Het liefst heb ik daarom een mix van verschillende denktypes in een groep. Bijvoorbeeld een misschien-denker, een wartaal denker, de snelle (maar ietwat luie) denker, een zo-is-het-nu-eenmaal-denker en de wetenschapsfilosoof. Het is handig om al die types snel te herkennen, dan kun je ze namelijk gericht een beurt geven om het gesprek interessante wendingen te kunnen geven. Daarom dit blog met de leukste denktypes. Met een knipoog uiteraard want mensen indelen gaat meestal nogal kort door de bocht. Lees meer

Geplaatst op 28 juni 2019

Nieuw: Het Onwijs Grote Filosofie Doeboek Op Reis!

Na het grote succes van Het Onwijs Grote Filosofie Doeboek 2018 komt Filosofie Magazine dit jaar weer met een doeboek voor kinderen. Vorig jaar schreef ik over het Doeboek een superenthousiaste recensie omdat ik het een superleuk boek vond. Dit jaar kan ik dat niet doen en dat komt omdat ík dit jaar het doeboek heb geschreven en dan is het toch een beetje raar om te roepen dat het een fantastisch boek is. Lees meer

Geplaatst op 26 juni 2019

En nu is Mars van ons! Maar … Hoe zou jij dat vinden!?

Lars, een van de kinderen uit een Harense klas roept de laatste lessen bij alles: hoe zou jij dat vinden? De rest van de klas slaakt dan nog wel eens een diepe zucht. Toch is het misschien een goede vraag. Hij roept dat namelijk alleen als er een uitspraak gedaan wordt waar iets moreels schuurt. De opmerking ‘hou zou jij dat vinden?, zet iedereen dan toch aan het denken. Over hoe we met de planeet Mars moeten omgaan bijvoorbeeld. Lees meer

Geplaatst op 25 juni 2019

Recensie: Prinses Arabella in het museum

Kunst voor kleuters? Waarom niet? Prinses Arabella en haar vrienden hebben het in elk geval erg naar hun zin in het kunstmuseum. Hun ervaringen lees je in het prentenboek Prinses Arabella in het museum. Auteur en illustratrice Mylo Freeman laat de kinderen in dit verhaal op speelse wijze reizen door een stuk kunstgeschiedenis. Ze laat daarmee zien dat kunst niet saai is maar een belevenis. Lees meer

Geplaatst op 28 mei 2019

Kunnen varkens kunst maken?

Sommige filosofen vinden dat het nut van kunst vooral ligt in het feit dat je door het kijken naar kunst gaat nadenken over de vraag wat kunst is. Daarom bekijk ik met kinderen af en toe kunstwerken die tot opspraak hebben geleid, zoals de werken van Karel Appel.
‘Dat is kleuterwerk,’ was de eerste reactie van een groep kinderen uit Appingedam.
‘Ik vind dat onbeschoft,’ zei Mira zelfs. Lees meer

Geplaatst op 27 mei 2019

Hoe laat je kinderen zeggen wat jij graag wil?

Een groep kinderen denkt na over wat mooi en wat lelijk is. We komen ook op het onderwerp mooie en lelijke mensen. Stiekem wil ik dan dat de kinderen zeggen dat het niet om de buitenkant gaat maar om de binnenkant. In zo’n situatie is het verleidelijk om je inhoudelijk met het gesprek te gaan bemoeien. Bijvoorbeeld door je eigen mening te geven of door vragen te stellen waarbij uit de formulering doorschijnt wat jij eigenlijk wil horen. Dit lijkt een goed idee omdat je de kinderen iets goeds wil laten denken maar eigenlijk bereik je hier alleen maar mee dat kinderen sociaal wenselijke antwoorden gaan geven. Dit klinkt dan goed maar zegt niets over hoe het kind er zelf over denkt. Je bereikt er dus eigenlijk niets mee. Bovendien … wie bepaalt wat goed is om te denken? Lees meer

Geplaatst op 11 april 2019

Recensie: Het meisje dat nooit fouten maakte

Stel je eens voor dat je nooit fouten maakt! Zou je dan na een tijdje niet ontzettend bang worden om een fout te maken? Op een gegeven moment heb je tenslotte ook een reputatie. Voor je het weet noemt iedereen je het meisje dat nooit fouten maakt. Zo ging het in elk geval bij Isabella in het boek ‘Het meisje dat nooit fouten maakte’. Een perfect boek om voor te lezen in de maand van de Filosofie dat als thema ‘ik stuntel dus ik ben’ heeft. Lees meer

Geplaatst op 1 april 2019

Gratis lesbrief voor de maand van de filosofie: vier je fouten

Ik stuntel, dus ik ben is het thema van de Maand van de Filosofie 2019. Mooi thema, want ook al vindt de mens zichzelf nog zo slim, er wordt ook heel wat af gestunteld. Dat geldt voor volwassenen én voor kinderen. Maar als we met zijn allen zoveel stuntelen moeten we misschien op andere manieren naar onze fouten gaan kijken en misschien zelfs wel onze fouten gaan vieren. Je kunt hiermee een begin maken met de gratis filosofische praattips van filosofiejuf.nl.  Lees meer

Geplaatst op 25 maart 2019

Kinderboek Maand van de filosofie: mijn broer en ik

Ook ouders stuntelen er op los. Dat blijkt wel uit het boek ‘Mijn broer en ik’ van Abdelkader Benali waarin ouders geheim houden waar ze precies werken, wat ze precies voor werk doen en wat voor bijzonders ze ontwikkeld hebben. ‘Ik stuntel dus ik ben‘ is het thema van de Maand van de Filosofie en ‘Mijn broer en ik’ is het eerste kinderboek dat in het kader van deze maand verschijnt. Lees meer

Geplaatst op 18 maart 2019

Special: Een plek op het rapport geeft filosofie zichtbare waarde voor iedereen

Wil je filosofie echt een plek geven op jouw basisschool? Dan kan het helpen om filosofie op het rapport te zetten. Maar hoe beoordeel je kinderen voor het vak filosofie? Als je zegt dat er bij filosofische vragen geen goede of foute antwoorden zijn, dan geeft dat immers geen houvast. Het is een idee om bij de kinderen te gaan letten op vaardigheden die bijdragen aan een goed filosofisch gesprek. Ik geef je daarvoor drie manieren die je kunt gebruiken om op basis hiervan een beoordeling te schrijven. Lees meer

Geplaatst op 13 maart 2019

Kunnen dieren je aan het denken zetten?

Als je met kinderen een filosofische vraag onderzoekt, werkt het vaak verrassend om de vraag altijd even aan dieren te koppelen. Denk je over tijd, vraag dan bijvoorbeeld of dieren ook op tijd letten. Denk je na over tafelmanieren, vraag dan of dieren ook tafelmanieren hebben. Denk je na over wapens, vraag dan of dieren wapens gebruiken. Deze vragen werken goed omdat vanuit het standpunt van een dier alles net weer even anders is. In een gesprek over privacy vroeg ik bijvoorbeeld: hebben dieren behoefte aan privacy? Lees meer

Geplaatst op 28 februari 2019

Je moet kiezen: betrokkenheid of orde in de klas?

Als je moet kiezen tussen betrokkenheid of orde in de klas, wat zou je dan kiezen? Bij een rekenles of geschiedenisles, oftewel een instructieles zou ik kiezen voor orde. Gaat het om een filosofieles dan toch echt voor betrokkenheid, zelfs als dat dus met enige chaos gepaard gaat. Simpelweg omdat betrokkenheid zelden ontstaat in een ordelijke situatie.

Denk maar eens aan jezelf als je met vrienden een gesprek hebt over iets wat jullie bezig houdt. Hoe keurig praten jullie dan om de beurt? Hoe zacht klinkt jouw stem dan de hele tijd? Laat je steeds iedereen uitpraten? Waarschijnlijk niet want dat is gewoon heel erg lastig. Gelukkig maar want strak georganiseerde gesprekken zijn vaak een stuk minder leuk. In de praktijk merk ik zelfs dat filosofielessen die in strikte orde verliepen vaak heel saai waren. Wat voorbeelden over de dood, onze ziel en de vraag of we wel echt bestaan. Lees meer

Geplaatst op 5 februari 2019